اگر فرزندتان بیش فعال است و مدام از مدرسه بابت بی قراری، حواس پرتی یا تمرکز پایین او تماس می گیرند، احتمالا با این سوال روبرو شده اید: آیا راهی غیر از دارو هم برای درمان وجود دارد؟ بسیاری از والدین نگران عوارض داروهای محرک هستند و به دنبال روشی ایمن تر و ماندگارتر می گردند. در همین نقطه است که نام نوروفیدبک مطرح می شود.
درمان بیش فعالی با نوروفیدبک روشی نوین است که تلاش می کند عملکرد مغز را از طریق آموزش و تنظیم امواج مغزی بهبود دهد. اما آیا این روش واقعا موثر است؟ چند جلسه طول می کشد؟ آیا جایگزین دارو می شود یا باید در کنار آن استفاده شود؟ در ادامه این مطلب، به صورت علمی و دقیق بررسی می کنیم نوروفیدبک چه نقشی در درمان ADHD دارد و چه نکاتی را قبل از شروع باید بدانید.
منظور از درمان بیش فعالی با نوروفیدبک چیست؟
آمارها نشان میدهد 7 درصد از کودکانی که در سنین مدرسه هستند، مبتلا به این اختلال هستند. همانطور که میدانید کودک بیش فعال آرام و قرار ندارد و یک جا بند نمیشود. برخی مطالعات نشان داده اند نوروفیدبک میتواند در کاهش علائم موثر باشد، اما معمولا به صورت مکمل استفاده می شود. در واقع درمان بیش فعالی با نوروفیدبک با نداشتن عوارض در کنار اثر ماندگاری که دارد، محبوبیت بالایی پیدا کرده است.
کاری که نوروفیدبک در درمان بیش فعالی انجام میدهد، ایجاد تغییراتی در سطح بیولوژیکی مغز است چرا که با تشویق مغز برای تغییر و ساخت الگوهای جدید، تغییرات در رفتار فرد را پدید میآورد و در نتیجه رفتار بیش فعالانه را از بین میبرد.
چگونگی عملکرد نوروفیدبک در درمان بیش فعالی
به صورت کلی مغز انسان دارای 5 موج فا، دلتا، بتا، تتا و گاما است که هر کدام از این امواج فرکانسهایی دارند و با استفاده از دستگاه الکتروانسفالوگرافی اندازهگیری میشوند. در افراد بیش فعال موج تتا بیشتر و امواج بتا کمتر از حالت نرمال هستند. نوروفیدبک کمک میکند این اختلافات در فرکانس امواج از بین بروند. بنابراین با تغییر در امواج مغزی، تغییرات رفتاری و در ادامه آن کاهش بیش فعالی نمایان میشود.
مزایای درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
در درمان بیش فعالی با نوروفیدبک اگر بخواهیم از نوروفیدبک استفاده کنیم، بهتر است مزایای آن را بدانیم تا در انتخاب این روش شک و تردیدی به دل خود را ندهیم. برخی از این مزایا موارد زیر را شامل میشوند:
- درمان اختلال بیش فعالی با نوروفیدبک هیچ گونه عوارضی را برای بیمار به همراه نخواهد داشت.
- این روش درمانی پایداری و ماندگاری بالاتری نسبت به روش دارویی و روان درمانی دارد.
- امکان بروز تداخلات دارویی برای فرد پیش نمیآید.
- احتمال پاسخ به درمان برای بیماران را با درصدهای بالای 70 درصد داشته است که امیدوار کننده است.
- این روش غیر تهاجمی و ایمن به حساب میآید.
معایب و محدودیت های درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
با اینکه نوروفیدبک روشی غیرتهاجمی و ایمن محسوب می شود، اما مانند هر مداخله درمانی دیگری محدودیت هایی دارد که آگاهی از آن ها قبل از شروع درمان ضروری است.
1. نیاز به تعداد جلسات زیاد
درمان با نوروفیدبک معمولا بین 20 تا 40 جلسه زمان می برد. این موضوع ممکن است برای برخی خانواده ها از نظر زمانی و برنامه ریزی دشوار باشد، مخصوصا زمانی که جلسات باید هفته ای چند بار برگزار شوند.
2. هزینه نسبتا بالا
از آنجا که این روش نیازمند جلسات متعدد و تجهیزات تخصصی است، هزینه کلی درمان ممکن است برای برخی خانواده ها قابل توجه باشد. در مقایسه با درمان دارویی کوتاه مدت، نوروفیدبک سرمایه گذاری طولانی تری محسوب می شود.
3. پاسخ دهی متفاوت در افراد مختلف
همه کودکان مبتلا به ADHD به نوروفیدبک پاسخ یکسانی نمی دهند. شدت اختلال، سن کودک برای نوروفیدبک، نوع الگوی مغزی و میزان همکاری در جلسات، در نتیجه درمان تاثیرگذار هستند. برخی بیماران بهبود قابل توجهی تجربه می کنند و برخی دیگر نیاز به روش های مکمل دارند.
4. نیاز به همکاری فعال کودک
موفقیت نوروفیدبک وابسته به همکاری کودک در جلسات است. در کودکانی که بسیار تکانشی یا بی قرار هستند، حفظ تمرکز در طول جلسات ممکن است دشوار باشد و روند درمان را کند کند.
5. بروز علائم خفیف و موقت
در برخی موارد ممکن است پس از جلسات اولیه، علائمی مانند خستگی، سردرد خفیف، تحریک پذیری یا تغییرات خواب به صورت موقت دیده شود. این موارد معمولا گذرا هستند و با تنظیم پروتکل درمانی برطرف می شوند.
6. جایگزین قطعی برای همه موارد نیست
در موارد شدید بیش فعالی، نوروفیدبک به تنهایی ممکن است کافی نباشد و نیاز به ترکیب با رفتار درمانی یا دارودرمانی وجود داشته باشد. تصمیم گیری در این زمینه باید توسط متخصص انجام شود.
بیشتر بخوانید: عوارض نوروفیدبک
تاثیر نوروفیدبک در درمان بیش فعالی
در درمان اختلالاتی مثل بیش فعالی و نقص توجه تاثیرات این روش با تغییراتی در رفتار فرد محسوس میشود. از جمله تاثیرات استفاده از این روش بهبود در کنترل حرکتی و افزایش هماهنگی دو دست نام برده میشود. ناگفته نماند استفاده از سایر روشهای درمانی مثل دارو و فعالیتهای بدنی در کنار این روش، تاثیرات آن را چند برابر میکند. با توجه به چندین تحقیقی که در سالهای گذشته انجام شده است، یافتههای زیر جالب توجه بوده است:
- در سال 1995 در طی تحقیقات و بررسیها مشخص شد آموزش این روش در اندازهگیریهای عینی و ذهنی مغز فرد بیمار موثر بوده است.
- آموزش نوروفیدبک برای بیش فعالی روی اندازهگیریهای عینی و ذهنی موثر نمایان شده است.
آیا تاثیر نوروفیدبک بر بیش فعالی در همه افراد یکسان است؟
خیر این روش برای همه افراد مبتلا به این اختلال یکسان عمل نمیکند. میزان موفقیت درمان بیش فعالی با نوروفیدبک به عواملی مانند شدت علائم، سن فرد، میزان همکاری در جلسات درمانی و همچنین همراهی آن با روشهای دیگر درمانی بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: نوروفیدبک مناسب چه افرادی است؟
برخی افراد به سرعت به درمان پاسخ میدهند و علائم آنها بهبود مییابد، در حالی که در برخی دیگر ممکن است نتایج به کندی و به مرور زمان ظاهر شود. همچنین، افرادی که به نوروفیدبک پاسخ نمیدهند ممکن است به دنبال ترکیبی از این روش و درمانهای دیگر مانند رفتار درمانی، مشاوره، یا دارودرمانی باشند تا به نتایج بهتری دست یابند.
بهطور کلی، این روش به عنوان یک روش امن و موثر برای بسیاری از افراد مبتلا به ADHD توصیه میشود، اما نیاز به ارزیابی و برنامهریزی دقیق توسط متخصص دارد.
تعداد جلسات نوروفیدبک برای درمان بیش فعالی
یکی از پرتکرارترین سوالات والدین این است که درمان بیش فعالی با نوروفیدبک چند جلسه طول می کشد؟
به طور معمول:
- تعداد جلسات بین 20 تا 40 جلسه متغیر است
- هر جلسه حدود 30 تا 45 دقیقه زمان می برد
- جلسات معمولا هفته ای 2 تا 3 بار برگزار می شود
شدت علائم، سن کودک، میزان همکاری در جلسات و همراهی سایر روش های درمانی در تعیین تعداد دقیق جلسات تاثیر دارد. برخی کودکان از جلسه دهم به بعد تغییرات رفتاری نشان می دهند، اما تثبیت نتایج نیاز به تکمیل دوره درمان دارد.
هزینه درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
هزینه نوروفیدبک به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- تعداد جلسات مورد نیاز
- تجربه و تخصص درمانگر
- موقعیت جغرافیایی مرکز درمانی
- استفاده از دستگاه های پیشرفته تر
از آنجا که این روش نیاز به جلسات متعدد دارد، بهتر است قبل از شروع درمان، برآورد کلی هزینه را از مرکز درمانی دریافت کنید. در برخی موارد، هزینه کل دوره به صورت پکیج محاسبه می شود که مقرون به صرفه تر است.
مقایسه نوروفیدبک با دارودرمانی در درمان ADHD
| ویژگی | نوروفیدبک | دارودرمانی |
|---|---|---|
| نوع درمان | آموزش و تنظیم امواج مغزی | استفاده از داروهای محرک یا غیرمحرک |
| عوارض دارویی | ندارد | ممکن است بی خوابی، کاهش اشتها یا تحریک پذیری ایجاد شود |
| سرعت اثر | تدریجی و نیازمند جلسات متعدد | معمولا سریع تر |
| ماندگاری اثر | در صورت تکمیل دوره پایدارتر | وابسته به مصرف مداوم دارو |
| نیاز به همکاری کودک | زیاد | کمتر |
آیا نوروفیدبک جایگزین کامل دارو است؟
در برخی کودکان با علائم خفیف تا متوسط، نوروفیدبک می تواند نیاز به دارو را کاهش دهد. اما در موارد شدید، ممکن است به عنوان درمان مکمل استفاده شود. تصمیم نهایی باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.
سوالات متداول
کلام آخر
ما در این مقاله از کلینیک آرام از مزایای درمان بیش فعالی با نوروفیدبک صحبت کردیم تا شما را بر آن کنیم تا این روش را امتحان کنید. در جلسات ابتدایی ممکن است به دلیل ابزارهایی که روی سر شما قرار میگیرد، احساس ناخوشایندی را داشته باشید اما در ادامه از همکاری تکنولوژی در کنار علم پزشکی لذت خواهید برد. بنابراین بهتر است نسبت به پیداکردن بهترین مرکز نوروفیدبک در تهران اقدام کنید.