از اختلالات مغز و اعصاب چه می دانید؟

سیستم عصبی یک شبکه پیچیده و بسیار تخصصی است. از بینایی گرفته تا بویایی و راه رفتن تا صحبت کردن، سیستم عصبی ما را سازماندهی می کند، توضیح می دهد و ما را به دنیای اطرافمان متصل می کند. محققین معتقدند که سیستم‌های عصبی ما از برخی از مهم‌ترین بخش‌های بدن ما تشکیل شده‌اند: مغز، نخاع، ماهیچه‌ها و اعصابی که آن ها را به هم متصل می‌کنند. آن ها مسئول بسیاری از عملکردهای مهم در بدن ما هستند، مانند حافظه، ادراک، زبان، حرکت، بلع، تنفس و حتی عملکرد روده و مثانه.

با این حال، هنگامی که مشکلی در بخشی از سیستم عصبی رخ می دهد، می تواند باعث اختلال عصبی شود. اختلالات عصبی سالانه میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهند، با این حال بسیاری از مردم ممکن است از ابتلا به آن بی‌اطلاع باشند.

اختلالات مغز و اعصاب از شایع‌ترین بیماری‌هایی هستند که می‌توانند عملکرد طبیعی بدن، حافظه، حرکت، تعادل، گفتار و حتی کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند. سیستم عصبی شامل مغز، نخاع و اعصاب محیطی است و هرگونه آسیب یا اختلال در این بخش‌ها ممکن است منجر به بروز علائم مختلفی شود. تشخیص به‌موقع و انتخاب روش درمان مناسب نقش مهمی در کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن دارد.

در این مقاله از کلینیک آرام با انواع اختلالات مغز و اعصاب، علائم هشداردهنده، روش‌های تشخیص و جدیدترین درمان‌های نورولوژی آشنا خواهید شد.

 

اختلالات مغز و اعصاب چیست؟

اختلالات مغز و اعصاب به مجموعه بیماری‌هایی گفته می‌شود که مغز، نخاع یا اعصاب بدن را درگیر می‌کنند. این بیماری‌ها می‌توانند مادرزادی، ژنتیکی، التهابی، عروقی یا ناشی از افزایش سن باشند.

شدت بیماری‌های عصبی از مشکلات خفیف مانند سردردهای مزمن تا بیماری‌های جدی مانند سکته مغزی، ام اس و پارکینسون متغیر است. بسیاری از این بیماری‌ها در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل بوده و از عوارض جدی آن‌ها می‌توان پیشگیری کرد.

شایع‌ترین بیماری‌های مغز و اعصاب

میگرن و سردردهای عصبی

میگرن یکی از رایج‌ترین اختلالات عصبی است که معمولاً با سردردهای ضربان‌دار، حساسیت به نور و صدا، تهوع و اختلال در تمرکز همراه است. درمان میگرن شامل اصلاح سبک زندگی، کنترل محرک‌ها و مصرف داروهای تجویز شده توسط متخصص مغز و اعصاب است.

سکته مغزی

سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از مغز مختل شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود و نیاز به درمان فوری دارد. ضعف ناگهانی دست یا پا، اختلال گفتار و افتادگی صورت از مهم‌ترین علائم سکته مغزی هستند.

 

بیماری پارکینسون

پارکینسون یک بیماری پیشرونده عصبی است که به دلیل کاهش تولید دوپامین در مغز ایجاد می‌شود. لرزش دست‌ها، کندی حرکات، اختلال تعادل و سفتی عضلات از علائم اصلی این بیماری هستند.

ام اس (MS)

مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به پوشش اعصاب حمله می‌کند. تاری دید، ضعف عضلانی، بی‌حسی اندام‌ها و مشکلات حرکتی از نشانه‌های شایع ام اس هستند.

بیشتر بدانید: درمان ام اس

صرع و تشنج

صرع یکی از بیماری‌های عصبی مزمن است که باعث فعالیت غیرطبیعی سلول‌های مغزی و بروز تشنج می‌شود. تشخیص و درمان صرع به‌موقع می‌تواند احتمال حملات تشنجی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

آلزایمر و اختلالات حافظه

آلزایمر یکی از شایع‌ترین علل زوال عقل در سالمندان است. این بیماری با کاهش حافظه، اختلال در تصمیم‌گیری و کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره همراه است.

علائم اختلالات مغز و اعصاب

بیماری‌های عصبی می‌توانند علائم متنوعی داشته باشند. برخی از مهم‌ترین نشانه‌هایی که نیاز به بررسی توسط متخصص مغز و اعصاب دارند عبارت‌اند از:

• سردردهای شدید و مداوم
• سرگیجه‌های مکرر
• بی‌حسی یا گزگز دست و پا
• ضعف عضلانی
• اختلال در راه رفتن و تعادل
• مشکلات حافظه و تمرکز
• تشنج
• لرزش اندام‌ها
• اختلال بینایی
• اختلال گفتار

در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مراجعه سریع به پزشک متخصص اهمیت زیادی دارد.

 

عوامل ایجادکننده بیماری‌های عصبی

عوامل مختلفی می‌توانند در بروز اختلالات مغز و اعصاب نقش داشته باشند:

• سابقه خانوادگی و ژنتیک
• فشار خون بالا
• دیابت
• کلسترول بالا
• مصرف دخانیات
• کم‌تحرکی
• آسیب‌های مغزی
• عفونت‌های سیستم عصبی
• استرس مزمن
• افزایش سن

شناخت عوامل خطر به پیشگیری و کنترل بیماری کمک می‌کند.

روش‌های تشخیص اختلالات مغز و اعصاب

تشخیص دقیق بیماری‌های عصبی نیازمند بررسی کامل علائم، معاینه تخصصی و انجام آزمایش‌های تشخیصی است.

معاینه نورولوژیک

در این روش پزشک عملکرد اعصاب، قدرت عضلات، تعادل، هماهنگی حرکات و رفلکس‌های بدن را بررسی می‌کند.

تصویربرداری MRI

ام آر آی یکی از دقیق‌ترین روش‌های بررسی ساختار مغز و نخاع است و در تشخیص بیماری‌هایی مانند ام اس، تومورهای مغزی و سکته مغزی کاربرد دارد.

سی تی اسکن

سی تی اسکن برای بررسی خونریزی مغزی، آسیب‌های مغزی و برخی بیماری‌های عصبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نوار مغز (EEG)

آزمایش نوار مغر برای بررسی فعالیت الکتریکی مغز و تشخیص صرع و اختلالات تشنجی کاربرد دارد.

نوار عصب و عضله (EMG-NCV)

برای ارزیابی عملکرد اعصاب محیطی و عضلات استفاده می‌شود و در تشخیص نوروپاتی‌ها و بیماری‌های عضلانی اهمیت دارد.

چه زمانی باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنیم؟

در شرایط زیر مراجعه به متخصص مغز و اعصاب ضروری است:

• سردردهای شدید و غیرعادی
• تشنج
• ضعف ناگهانی اندام‌ها
• اختلال حافظه
• سرگیجه‌های مکرر
• بی‌حسی دست و پا
• لرزش مداوم اندام‌ها
• اختلال تعادل و راه رفتن
• مشکلات گفتاری یا بینایی ناگهانی

تشخیص زودهنگام در بهترین کلینیک مغز و اعصاب در تهران می‌تواند از پیشرفت بسیاری از بیماری‌های عصبی جلوگیری کند.

راه‌های پیشگیری از بیماری‌های مغز و اعصاب

اگرچه همه بیماری‌های عصبی قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت برخی نکات می‌تواند خطر ابتلا را کاهش دهد:

• کنترل فشار خون و دیابت
• ترک سیگار و دخانیات
• ورزش منظم
• تغذیه سالم
• خواب کافی
• مدیریت استرس
• انجام چکاپ‌های دوره‌ای
• کنترل وزن

درمان مشکل عصبی

اختلالات عصبی بدون شک یکی از ترسناک ترین بیماری هایی است که انسان با آن مواجه است. انواع دیگر اختلالات، مانند سرطان یا ویروس ها، حداقل به راحتی قابل درک هستند، اگر نه به این راحتی. یک لوزالمعده ناکارآمد، هر چند مشکل‌ساز باشد، به معنای انسان بودن نمی‌آید و اساساً قربانی خود را به عنوان یک شخص دست نخورده باقی می‌گذارد.
جدای از موضوع درمان، گاهی اوقات بیماران مبتلا به مشکلات عصبی را می توان به عنوان بخشی از تلاش برای بازگرداندن برخی از عملکردهای از دست رفته در توانبخشی قرار داد. این معمولاً یک علامت امیدوارکننده است، زیرا به ندرت می‌توان بیمار را پیدا کرد که به درمان اختصاص داده شده باشد، در حالی که امیدی به بهبودی جزئی وجود ندارد. درمان اختلالات عصبی اغلب ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تغییر سبک زندگی برای جلوگیری یا به حداقل رساندن تأثیر چنین شرایطی
• فیزیوتراپی برای مدیریت علائم و بازگرداندن برخی از عملکردها
• مدیریت درد، زیرا بسیاری از اختلالات می تواند با ناراحتی قابل توجهی همراه باشد
• دارو برای بازگرداندن عملکرد یا جلوگیری از بدتر شدن وضعیت بیمار

درمان های شناخت درمانی

یکی از رویکردهای درمان مسائل عصبی رفتاری عمدتاً به نام درمان شناختی رفتاری است که قبلاً به عنوان گفتار درمانی شناخته می شد. CBT بر جهت دهی مجدد افکار و رفتار بیمار مرتبط با ناتوانی آن ها تمرکز دارد. در حالی که واضح است که این پاسخ مناسبی به بسیاری از اختلالات مغز و سیستم عصبی مانند بیماری پارکینسون یا صرع نیست، اما تأثیر قابل توجهی در درمان ADHD، اضطراب و سایر اختلالات خلقی و طیف وسیعی از اختلالات عمدتاً روان‌زا نشان داده است. از چندین مزیت برخوردار است، که مهم ترین آن ها این است که خطر عوارض جانبی را مانند داروها یا سایر مداخلات ایجاد نمی کند. CBT اغلب می تواند توسط فردی غیر از پزشک انجام شود، اگرچه باید توسط درمانگران مجاز انجام شود. با توجه به ماهیت به طور کلی غیر تهاجمی آن، اغلب جزو اولین انتخاب ها برای بیماران خواهد بود.
واضح است که CBT در مورد بیمارانی که پس از سکته مغزی، آسیب های تروماتیک یا بیماری های دژنراتیو مغز بهبود می یابند، مورد نیاز نیست. در چنین مواردی، سایر روش های درمانی ارجحیت دارند. اینها ممکن است از داروهایی مانند: داروهای اعصاب (برای مثال هالوپریدول و کلرپرومازین) که برای درمان اختلالات ارگانیک مغز مانند اسکیزوفرنی استفاده می‌شوند تا مسکن‌های نسبتاً ساده مانند ایبوپروفن، استامینوفن برای درمان اثرات دردناک بسیاری از بیماری‌های عصبی باشد.
اولین قدم برای هر نوع درمانی، البته، شناخت زودهنگام اختلال و تصمیم گیری برای درمان خواهد بود. این همیشه آنطور که به نظر می رسد ساده نیست، زیرا بسیاری از اختلالات مغزی تفکر منطقی را مختل می کند و گاهی اوقات کار متقاعد کردن بیمار برای پذیرش درمان را بسیار بیشتر می کند.

 

جمع‌بندی

اختلالات مغز و اعصاب طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها را شامل می‌شوند که می‌توانند کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند. آگاهی از علائم هشداردهنده، مراجعه به‌موقع به متخصص مغز و اعصاب و استفاده از روش‌های درمانی مناسب، نقش مهمی در کنترل بیماری و جلوگیری از عوارض آن دارد. در صورت مشاهده علائم عصبی، بهتر است هرچه سریع‌تر توسط پزشک متخصص ارزیابی شوید تا روند درمان در مناسب‌ترین زمان آغاز شود.

درک علائم اختلالات عصبی مهم است، زیرا می تواند شما را به تشخیص و درمان مناسب هدایت کند. در اینجا شش اختلال عصبی رایج و راه هایی برای شناسایی هر کدام آورده شده است.

 

نشانی کلینیک:

• تهران، خیابان شریعتی، پایین تر از ایستگاه مترو شریعتی، کوچه شریفی، پلاک شش، واحد همکف
• ۰۲۱۲۲۲۲۳۶۰۰
  ۰۲۱۲۲۲۲۳۱۹۳
  ۰۲۱۲۲۲۲۳۱۹۵
• ۰۹۱۲۹۵۹۴۵۳۶
  ۰۹۱۲۹۵۹۴۵۳۷

مطالب مرتبط : بهترین متخصص قلب تهران