اوتیسم چیست؟ علائم، نشانه‌ها، علت و تشخیص اوتیسم در کودکان

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder – ASD) یک وضعیت رشدی عصبی است که می‌تواند بر نحوه ارتباط، تعامل اجتماعی، رفتار، علایق و پردازش اطلاعات حسی فرد اثر بگذارد. واژه «طیف» به این معناست که ویژگی‌ها و نیازهای افراد مبتلا به اوتیسم یکسان نیست؛ بعضی کودکان به حمایت بیشتری نیاز دارند و بعضی دیگر استقلال بالاتری دارند.

نشانه‌های اوتیسم معمولاً در سال‌های ابتدایی زندگی قابل مشاهده می‌شوند، اما شدت و شکل بروز آن‌ها در هر کودک متفاوت است. بعضی والدین ابتدا متوجه تأخیر در گفتار می‌شوند، در حالی که در کودکی دیگر تفاوت در تماس چشمی، بازی، ارتباط اجتماعی یا رفتارهای تکراری بیشتر جلب توجه می‌کند.

این صفحه به طور مشخص درباره اوتیسم چیست، علائم اوتیسم در کودکان، علت‌های احتمالی و روند تشخیص است. برای انتخاب پزشک یا آشنایی با روش‌های مداخله، صفحات تخصصی جداگانه در سایت کلینیک آرام وجود دارد تا مطالب با یکدیگر تداخل نداشته باشند.

اوتیسم در کودکان چیست؟

اختلال طیف اوتیسم یک وضعیت رشدی است که می‌تواند از دوران کودکی بر ارتباط، تعامل با دیگران و بعضی رفتارها اثر بگذارد. ویژگی‌های اوتیسم در همه کودکان یکسان نیستند؛ یک کودک ممکن است گفتار محدودی داشته باشد، در حالی که کودک دیگری از نظر گفتار مشکلی نداشته باشد اما در تعامل اجتماعی یا درک نشانه‌های غیرکلامی با چالش روبه‌رو شود.

همچنین برخی کودکان مبتلا به اوتیسم نسبت به صدا، نور، بو، لمس یا تغییر در برنامه روزانه واکنش متفاوتی نشان می‌دهند. بنابراین تشخیص تنها براساس تأخیر گفتار یا تماس چشمی انجام نمی‌شود.

علائم اوتیسم در کودکان چیست؟

نشانه‌های اوتیسم را می‌توان به طور کلی در دو گروه اصلی بررسی کرد: تفاوت در ارتباط و تعامل اجتماعی، و رفتارها یا علایق محدود و تکرارشونده.

نشانه‌های اوتیسم در سنین مختلف

والدین معمولاً زمانی متوجه تفاوت می‌شوند که مهارت‌های ارتباطی یا اجتماعی کودک با الگوی مورد انتظار رشد هماهنگ نیست. البته رشد کودکان دقیقاً مشابه یکدیگر نیست و وجود هر یک از نشانه‌های زیر به تنهایی تشخیص اوتیسم محسوب نمی‌شود.

کودک مبتلا به اوتیسم چگونه است؟

نمی‌توان برای تمام کودکان مبتلا به اوتیسم یک تصویر واحد ارائه کرد. بعضی کودکان ممکن است بسیار کم‌حرف باشند، بعضی دیگر دامنه واژگان گسترده‌ای داشته باشند اما در گفت‌وگوی دوطرفه مشکل داشته باشند. بعضی کودکان در محیط‌های شلوغ به شدت حساس می‌شوند و بعضی دیگر به محرک‌های حسی واکنش کمتری نشان می‌دهند.

همچنین اوتیسم به معنی پایین بودن هوش نیست. توانایی‌های شناختی افراد مبتلا به اوتیسم بسیار متنوع است و هر کودک نقاط قوت و چالش‌های خاص خود را دارد.

علت اوتیسم چیست؟

برای اوتیسم یک علت واحد و مشخص وجود ندارد. شواهد علمی نشان می‌دهد عوامل ژنتیکی و عوامل مختلف مرتبط با رشد مغز می‌توانند در احتمال بروز اوتیسم نقش داشته باشند. در بسیاری از موارد نیز نمی‌توان یک عامل مشخص را به عنوان علت فردی معرفی کرد.

بنابراین بهتر است از نسبت دادن اوتیسم به یک ماده غذایی، واکسن، رفتار والدین یا یک اتفاق ساده پرهیز شود. شناخت عوامل خطر با تعیین «علت قطعی» برای یک کودک تفاوت دارد.

آیا واکسن باعث اوتیسم می‌شود؟

شواهد علمی معتبر ارتباط علت و معلولی بین واکسیناسیون معمول کودکان و ایجاد اوتیسم را تأیید نمی‌کنند. اگر والدین درباره واکسن یا رشد کودک نگرانی دارند، بهتر است موضوع را با پزشک کودک مطرح کنند و تصمیم پزشکی را براساس منابع علمی معتبر بگیرند.

اوتیسم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص اوتیسم یک آزمایش خون، MRI یا تست آزمایشگاهی واحد وجود ندارد. تشخیص عمدتاً بر دو منبع اطلاعات استوار است: تاریخچه رشد که والدین یا مراقبان ارائه می‌کنند و مشاهده رفتار و مهارت‌های کودک توسط متخصص.

ممکن است از پرسشنامه‌ها و ابزارهای استاندارد ارزیابی نیز استفاده شود، اما یک ابزار به تنهایی نباید مبنای تشخیص نهایی باشد.

برای تشخیص اوتیسم به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

بسته به سن کودک و نوع علائم، روانپزشک کودک و نوجوان، متخصص رشد و تکامل، متخصص مغز و اعصاب کودکان یا روانشناس دارای تجربه در اختلالات رشدی می‌توانند در روند ارزیابی نقش داشته باشند.

این موضوع یک Intent مستقل دارد؛ بنابراین برای معیارهای انتخاب پزشک و معرفی متخصصان، صفحه بهترین دکتر اوتیسم در تهران را ببینید.

اوتیسم و بیش فعالی چه ارتباطی دارند؟

اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش فعالی دو وضعیت متفاوت هستند، اما ممکن است در یک فرد هم‌زمان وجود داشته باشند. بی‌قراری، مشکل تمرکز یا تکانشگری به تنهایی نشانه اوتیسم نیست و باید در چارچوب کامل رشد و رفتار کودک بررسی شود.

برای شناخت علائم اختصاصی ADHD می‌توانید مقاله بیش فعالی در کودکان را مطالعه کنید.

آیا اوتیسم با تشنج ارتباط دارد؟

برخی افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است هم‌زمان با اختلالات تشنجی نیز مواجه باشند، اما وجود اوتیسم به معنی بروز حتمی تشنج نیست. اگر کودک دچار خیره شدن‌های غیرعادی، از دست دادن هوشیاری، حرکات غیرارادی یا حملات مشکوک شده است، بررسی پزشکی لازم است.

اطلاعات بیشتر را می‌توانید در راهنمای علائم و تشخیص تشنج بخوانید.

آیا کودکان مبتلا به اوتیسم خوب می‌شوند؟

اوتیسم یک وضعیت رشدی عصبی است و عبارت «خوب شدن کامل» برای همه افراد تعبیر دقیقی نیست. هدف اصلی خدمات حمایتی این است که مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی، یادگیری و استقلال فرد تقویت شود و مشکلاتی که عملکرد روزمره را مختل می‌کنند کاهش پیدا کنند.

روند رشد هر کودک متفاوت است و نمی‌توان نتیجه یک کودک را به دیگری تعمیم داد. شروع زودهنگام خدمات متناسب با نیازهای کودک می‌تواند به رشد مهارت‌ها کمک کند. :chatgpt-content-reference{index=”2″}

بعد از تشخیص اوتیسم چه کار کنیم؟

بعد از تشخیص، برنامه حمایتی باید براساس نیازهای واقعی کودک تنظیم شود. بعضی کودکان بیشتر به کمک در ارتباط و زبان نیاز دارند، در حالی که برای برخی دیگر مهارت‌های روزمره، رفتار، یادگیری یا مسائل حسی در اولویت هستند.

درمان یا مداخله یکسانی که برای همه افراد بهترین باشد وجود ندارد؛ خدمات باید متناسب با نقاط قوت، چالش‌ها و اهداف فرد انتخاب شوند. روش‌های رفتاری، رشدی، آموزشی، گفتار و زبان و کاردرمانی از جمله مداخلاتی هستند که بسته به نیاز فرد ممکن است مطرح شوند. :chatgpt-content-reference{index=”3″}

برای جزئیات روش‌ها و جلوگیری از تکرار محتوا در همین صفحه، راهنمای مداخلات و درمان اوتیسم بدون دارو را مطالعه کنید.

همچنین در برخی کودکان فعالیت‌های مبتنی بر بازی می‌توانند بخشی از برنامه روانشناختی باشند. درباره این روش در مقاله بازی درمانی کودکان توضیح داده‌ایم.

سوالات متداول درباره اوتیسم

جمع‌بندی

اوتیسم یک طیف رشدی عصبی است و در هر فرد شکل متفاوتی دارد. شناخت نشانه‌ها، توجه به روند رشد کودک و انجام ارزیابی تخصصی در صورت نگرانی می‌تواند به شناسایی نیازهای کودک و دسترسی زودتر به حمایت مناسب کمک کند.

اگر هدف شما انتخاب متخصص است، به صفحه دکتر اوتیسم در تهران مراجعه کنید؛ و اگر درباره روش‌های حمایتی و مداخلات سؤال دارید، صفحه تخصصی درمان اوتیسم را ببینید.