بازی درمانی چیست؟ کاربرد، فواید و نقش آن در درمان مشکلات کودکان

بازی درمانی یکی از روش‌های موثر در حوزه روانشناسی کودک است که با استفاده از بازی، به کودک کمک می‌کند احساسات، افکار و تجربه‌های خود را بهتر بیان کند. بسیاری از کودکان نمی‌توانند مشکلات یا نگرانی‌های خود را مانند بزرگسالان توضیح دهند، به همین دلیل بازی به عنوان یک زبان طبیعی برای ارتباط با کودک استفاده می‌شود.

در جلسات بازی درمانی، روانشناس کودک با مشاهده رفتار کودک هنگام بازی و استفاده از تکنیک‌های تخصصی، به شناخت بهتر مشکلات عاطفی، رفتاری و رشدی او کمک می‌کند. این روش می‌تواند در کنار سایر روش‌های درمانی برای مشکلاتی مانند اضطراب، پرخاشگری، مشکلات ارتباطی، اختلال تمرکز و برخی مشکلات یادگیری استفاده شود.

بازی درمانی چیست؟

بازی درمانی (Play Therapy) نوعی از درمان است که عمدتاً برای کودکان استفاده می شود. کودکان از طریق بازی افکارشان را بازگو می کنند و به همان راحتی که بزرگسالان احساساتشان را با کلمات بیان می کنند، آنان نیز همین کار را به وسیله بازی انجام می دهند. کودک در طول بازی توانایی حل مشکلات خود را پیدا می کند و به وسیله آن می تواند اعتماد به نفس و روحیه استقلال طلبی را در خود پرورش دهد. آنان احساساتی چون ترس، اندوه، شادی و عصبانیت خود را از طریق بازی بیان و به این ترتیب احساس امنیت و ارزشمند بودن می کنند.

کاردرمانی و بازی درمانی دو درمان مکمل هم برای درمان اختلالات موجود در کودکان هستند.

انواع بازی درمانی

تکنیک و شرایط بازی درمانی برای کودکان انواع مختلفی دارد. انواع بازی درمانی کودکان به صورت فعال و غیر فعال است. بازی درمانی در کودکان شامل موارد زیر می شود.

فرزند درمانی

یکی از انواع بازی درمانی، فرزند درمانی است. در این نوع بازی که توسط والدین انجام می شود، آموزش های لازم به والدین داده می شود و آنها از طریق این آموزش ها با کودک خود وارد تعامل می شوند. هدف اصلی از این نوع بازی درمانی، حذف شکاف ارتباطی است به وجود آمده بین والدین و کودکان است.

کتاب درمانی

کتاب خوانی برای کودک یکی دیگر از روش های بازی درمانی است که در آن مهارت ها و مفاهیم مهم کشف می شوند.

بازی تخیلی

قوه تخیل قوی ترین قوه هر انسانی است. فعال کردن قوه تخیل کودک، نوع دیگری از بازی درمانی به حساب می آید که در آن از روش های مستقیم و غیر مستقیم شخصیت و روان کودک مورد پردازش قرار می گیرد.

بازی درمانی رفتاری – شناختی

در این روش درمانگر از قوه تفکر کودک استفاده می کند . سپس متناسب با نوع فکر و شناخت کودک، نحوه برخورد و رفتار درست را به او آموزش می دهد.

گروه درمانی

گروه درمانی نوع دیگری از بازی درمانی است که در آن از گروه های مختلفی کودک استفاده می شود. منظور از گروه در این روش درمانی، تعدادی از کودکانی است که مشکل مشترک دارند. مثلا کودکانی که پدر یا مادر خود را از دست داده اند با یکدیگر بازی می کنند.

بازی درمانی چگونه انجام می‌شود؟

در بازی درمانی، کودک در محیطی امن قرار می‌گیرد تا بدون فشار بتواند احساسات خود را نشان دهد. روانشناس با انتخاب بازی‌های مناسب، رفتار کودک را بررسی کرده و از طریق تکنیک‌های تخصصی به اصلاح الگوهای رفتاری و افزایش مهارت‌های هیجانی کمک می‌کند.

نوع بازی درمانی به سن کودک، شرایط فردی و مشکل اصلی او بستگی دارد. برای مثال روش کار با کودک دارای اضطراب با کودکی که مشکلات تمرکز یا پرخاشگری دارد متفاوت است.

تفاوت بازی درمانی با بازی معمولی چیست؟

هر بازی کودکانه‌ای درمان محسوب نمی‌شود. در بازی درمانی، فعالیت‌ها توسط روانشناس با هدف مشخص انتخاب می‌شوند و رفتار کودک در طول فرآیند بررسی می‌شود. هدف فقط سرگرمی نیست، بلکه کمک به شناخت و بهبود مشکلات کودک است.

ارتباط بازی درمانی با مشکلات تمرکز و یادگیری کودکان

برخی کودکان به دلیل مشکلات توجه، اضطراب یا عوامل هیجانی، در یادگیری و تمرکز دچار مشکل می‌شوند. در این شرایط، بازی درمانی می‌تواند در کنار روش‌هایی مانند نوروفیدبک یا جلسات تخصصی روانشناسی کودک مورد استفاده قرار گیرد.

آیا بازی درمانی برای کودکان بیش فعال مناسب است؟

طول جلسه بازی درمانی چقدر است ؟

طول جلسات بازی درمانی بسته به اهداف درمان و نیازها و توانایی های کودک متفاوت است. بیشتر جلسات بین 30 تا 50 دقیقه طول می کشد. قرار ملاقات ها می تواند ماهی یکبار تا دو بار در هفته باشد.به طور متوسط ​​، 20 جلسه بازی درمانی برای حل مشکلات لازم است، اما برخی از کودکان بسیار سریعتر بهبود می یابند در حالی که برخی دیگر ممکن است به جلسات درمانی بیشتری نیاز داشته باشند.

سوالات متداول درباره بازی درمانی