تفاوت روانپزشک و روانشناس

تفاوت روانپزشک و روانشناس در رویکرد آن‌ها برای درمان مسائل مرتبط با بهداشت روان است. روانپزشک کسی است که در تشخیص و درمان بیماری‌های روانی تخصص دارد. آن‌ها هم در زمینه پزشکی و هم در روانشناسی آموزش دیده‌اند و می‌‍توانند برای مدیریت شرایط دارو تجویز کنند. از سوی دیگر، یک روانشناس دارای مدرک دکترا (Ph.D. یا Psy.D.) روانشناسی است و در ارزیابی و درمان اختلالات روانی و عاطفی عمدتاً از طریق روان درمانی و مشاوره تخصص دارد. روانشناسان نمی توانند دارو تجویز کنند مگر اینکه دارای مدرک پزشکی باشند.

برای فهمیدن تفاوت روانشناس و روانپزشک باید بدانید روانشناسان بر درک رفتار، احساسات و فرآیندهای شناختی انسان تمرکز می‌کنند و از تکنیک‌های درمانی مختلف در کمک به افراد برای غلبه بر چالش‌های استفاده می‌کنند.

دانستن تفاوت روانپزشک و روانشناس از سوالات همیشگی بیمارانی است که در مسیر حل اختلالات و بیماری‌های خود به دنبال متخصص هستند. قطعا شما هم می‌دانید سلامت روح انسان مانند جسم تحت تاثیر عوامل مختلف قرار می‌گیرد و دچار بیماری می‌شود. در دنیای امروز استرس و اضطراب یک عامل موثر در به وجود آمدن مشکلات روحی شده است و افراد زیادی درگیر آن هستند. برای درمان آسیب دیدگی‌های روحی و روانی باید از هر دوی این تخصص‌ها کمک گرفت. اما چه زمانی باید به هر کدام از آن‌ها مراجعه شود؟ در واقع باید بدانیم تفاوت روانپزشک و روانشناس چیست چراکه دانستن این تفاوت به برداشتن گام قدرتمندتری در جهت درمان کمک شایانی می‌کند.

در این مقاله به تفاوت های بین روانشناس و روانپزشک از نظر تحصیلات و روش‌های درمانی نیز خواهیم پرداخت. پس تا پایان این مطلب همراه ما باشید.

تفاوت روانپزشک و روانشناس از نظر تحصیلات و مدارج علمی

اولین “تفاوت روانپزشک و روانشناس” در تحصیلات آن‌هاست. روانپزشکان پس از قبولی در رشته پزشکی، به مدت 7 سال برای دریافت مدرک پزشکی عمومی تحصیل می‌کنند. پس از اتمام این دوره 7 ساله در دانشکده‌های پزشکی، در آزمون تخصصی روانپزشکی شرکت کرده و ادامه مراحل تحصیل را طی می‌کنند. روانپزشک معمولا در بیمارستان‌های روانپزشکی و مراکز درمانی اعصاب و روان فعالیت دارند. بیمارانی که از اختلالات روانی شدید رنج می‌برند باید تحت نظر روانپزشک قرار بگیرند و مراحل درمان را طی کنند. این افراد همچنین می‌توانند به بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران مراجعه کنند.

در مقابل روانشناسان تحصیلات خود را در دانشکده‌های روانشناسی انجام می‌دهند. آن‌ها پس از 4 سال تحصیل مدرک لیسانس را اخذ کرده و دو سال نیز برای فوق لیسانس درس خواهند خواند. شرط دریافت مجوز برای این تخصص، تحصیل در دو مقطع متوالی رشته‌های روانشناسی است. به این ترتیب آن‌ها می‌توانند با مدرک لیسانس و فوق لیسانس فعالیت را به صورت رسمی آغاز کنند. 

بهترین روانپزشک در تهران فردی است که در مقطع دکتری تحصیل کرده و 1 تا 2 سال کارورزی را می‌گذرانند. در طول کارورزی با شیوه‌های درمانی متداول، آزمون‌های روانشناسی و تحلیل آن‌ها، انواع نظریه و روش‌های حل مسئله مسلط می‌شوند. روند تحصیل، یکی از مهمترین تفاوت روانپزشک و روانشناس است. که باید در نظر گرفته شود.

رشته روانشناسی دارای 30 زیر شاخه است در حالی که روانپزشکی فقط یک شاخه از علم پزشکی محسوب می‌شود.

تفاوت روانپزشک و روانشناس در روش‌های درمانی

روانپزشک فردی است که اختلالات شدید را مورد بررسی قرار داده و در صورت لزوم می‌تواند دارو نیز تجویز کند. در حالی که روانشناس اجازه تجویز دارو ندارد و در موارد حاد باید مراجعه کننده را به روانپزشک ارجاع دهد. همچنین اگر بیماری نیازمند به درمان روانشناختی باشد، روانپزشک وی را به دکتر روانشناس ارجاع می دهد.

از دیگر تفاوت روانپزشک و روانشناس این است که اولی در شرایطی که بیمار وضعیت حادی داشته باشد، بستری در بیمارستان را تجویز می‌کند. همچنین در مواردی می‌تواند از روش‌های درمانی مانند الکتروشوک کمک بگیرد. اما روانشناس مجوز انجام این کارها را ندارد.

تفاوت روانپزشک و روانشناس از لحاظ نحوه درمان، در توجه به فرد و اطرافیان آن است. به عبارت دیگر روانشناس برای درمان مراجعه کننده مواردی از جمله محیط زندگی، شرایط خانوادگی، سبک زندگی و حتی گذشته فرد را در نظر می‌گیرد. اما روانپزشک بیشترین تمرکز را بر فیزیولوژیک بیمار قرار می‌دهد.

لازم به ذکر است در درمان برخی از مشکلات و بیماری‌ها به خصوص اختلالات روان تنی باید همزمان به هر دوی این تخصص‌ها مراجعه کرد.

تفاوت روانپزشک و روانشناس در بیماران مراجعه کننده به آن‌ها

بسیاری از بیماری‌های جسمی زمینه‌ساز اختلالات روحی هستند. بیمارانی که درگیر مشکلات روان تنی هستند باید به روانپزشک مراجعه کنند؛ چرا که تنها با درمان دارویی می‌توان علائم بیماری‌ها را کنترل کرد و شدت آن را کاهش داد.

تفاوت روانپزشک و روانشناس در این است که مراجعه کنندگان به دکتر روانشناس اغلب درگیر اختلالات روانشناختی هستند.

اگر شما با مشکلات روحی و روانی مواجه شدید بهتر است ابتدا به روانشناس مراجعه کنید. بسیاری از مشکلات روحی با مراجعه به این فرد حل می‌شود. در مواردی که نیاز درمان دارویی باشد این دکتر بیمار را به روانپزشک ارجاع می دهد.

بیماری‌هایی مانند اختلال دوقطبی، جنون، پارکینسون، اختلال اضطراب، افسردگی شدید و… نیاز به دارو درمانی دارند. بنابراین فرد بیمار باید تحت نظر روانپزشک قرار بگیرد.

افرادی که در حیطه مدیریت استرس، برقراری روابط بین فردی، زناشویی و خانوادگی و… دچار مشکل هستند امکان مراجعه به روانشناس را خواهند داشت. بسیاری از این اختلالات با چند جلسه روان درمانی و به کارگیری شیوه‌های درمانی مختلف قابل حل بوده و نیاز به دارو ندارد.

روانپزشک و روانشناس چه تفاوتی در درمان انواع بیماری دارند؟

تفاوت در رویکردهای درمانی بین روانپزشکان و روانشناسان در درجه اول در زمینه تخصص آن‌ها و مداخلاتی است که مجاز به ارائه آنها هستند.

روانپزشکان اختیار تجویز داروهای روانپزشکی مانند داروهای ضد افسردگی، ضد روان پریشی، تثبیت کننده‌های خلق و خو و داروهای ضد اضطراب را دارند. علاوه بر این، روانپزشکان می‌توانند مداخلات پزشکی مانند درمان تشنج الکتریکی (ECT) یا تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS) را برای شرایط خاص ارائه دهند.

روانشناسان اما از درمان شناختی-رفتاری (CBT)، درمان روان پویشی، درمان بین فردی و مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی برای کمک به افراد برای رسیدگی به مسائل عاطفی، رفتاری و بین فردی استفاده می‌کنند.

جمع بندی

روانشناس و روانپزشک هر دو در حوزه سلامت روان فعالیت می‌کنند، اما نقش و وظایف آن‌ها یکسان نیست. روانشناس بیشتر بر ارزیابی مشکلات روانی، مشاوره و روان‌درمانی تمرکز دارد، در حالی که روانپزشک یک پزشک متخصص است که علاوه بر تشخیص اختلالات روانپزشکی، امکان تجویز دارو و مدیریت درمان‌های پزشکی را نیز دارد. انتخاب بین روانشناس و روانپزشک به نوع مشکل، شدت علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد. در بسیاری از موارد مانند اضطراب، استرس، مشکلات ارتباطی و مسائل خانوادگی، مراجعه به روانشناس می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. از سوی دیگر، در شرایطی مانند افسردگی شدید، اختلال دوقطبی، حملات پانیک شدید، اختلالات روانپریشی یا زمانی که نیاز به دارودرمانی وجود دارد، مراجعه به روانپزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نکته مهم این است که این دو تخصص رقیب یکدیگر نیستند؛ بلکه در بسیاری از موارد با همکاری یکدیگر بهترین نتیجه درمانی را برای بیمار فراهم می‌کنند. اگر درباره نوع متخصص مورد نیاز خود تردید دارید، می‌توانید با مراجعه به متخصصان سلامت روان در کلینیک آرام، ارزیابی دقیقی دریافت کرده و مناسب‌ترین مسیر درمانی را انتخاب کنید.