مراقبت های بعد از فنر زدن قلب

آنژیوپلاستی عروق کرونر، روشی است که برای باز کردن گرفتگی عروق قلب استفاده می شود. آنژیوپلاستی از یک کاتتر بالونی کوچک استفاده می کند که در یک رگ خونی مسدود شده قرار می گیرد تا به گشاد شدن آن و بهبود جریان خون به قلب کمک کند.

آنژیوپلاستی اغلب با قرار دادن یک لوله سیمی کوچک به نام استنت یا فنر ترکیب می شود. استنت به باز شدن شریان کمک می کند و شانس باریک شدن مجدد آن را کاهش می دهد. بیشتر استنت‌ ها حاوی دارو هستند. (استنت دارویی قلب پوشیده از دارو می باشد که به تدریج در خون آزاد شده و از انسداد رگ ها جلوگیری می کند). به ندرت از استنت های فلزی لخت استفاده می شود.

دلایل انجام آنژیوپلاستی و فنر گذاری قلب

آنژیوپلاستی برای درمان تجمع پلاک های چربی در رگ های خونی قلب استفاده می شود. این تجمع نوعی بیماری قلبی است که به عنوان تصلب شرایین شناخته می شود. آنژیوپلاستی ممکن است یک گزینه درمانی برای شما باشد اگر:

• شما داروها یا تغییرات سبک زندگی را امتحان کرده اید اما سلامت قلب شما را بهبود نمی بخشد.
• درد قفسه سینه (آنژین صدری) دارید که بدتر می شود.
• شما دچار حمله قلبی شده اید. آنژیوپلاستی می تواند به سرعت شریان مسدود شده را باز کند و آسیب به قلب شما را کاهش دهد.

آنژیوپلاستی برای همه مناسب نیست. بسته به میزان بیماری قلبی و سلامت کلی شما، بهترین متخصص قلب تهران ممکن است تشخیص دهد که جراحی بای پس عروق کرونر گزینه بهتری نسبت به آنژیوپلاستی برای شما است.
ممکن است به جراحی بای پس عروق کرونر نیاز داشته باشید اگر:

• • • شریان اصلی که خون را به سمت چپ قلب شما می رساند باریک است.
    • عضله قلب شما ضعیف است.
    • شما مبتلا به دیابت و انسداد شدید متعدد در شریان های خود هستید.
    • در جراحی بای پس عروق کرونر، قسمت مسدود شده شریان شما با استفاده از یک رگ خونی سالم از قسمت دیگری از بدن شما دور می‌شود.

استنت گذاری در قلب چگونه انجام می شود؟

اکثر افرادی که آنژیوپلاستی انجام می دهند در طی همان عمل استنت در شریان مسدود شده خود نیز قرار می دهند. یک استنت، که شبیه یک سیم پیچ کوچک است، از دیواره های شریان شما محافظت کرده و به جلوگیری از باریک شدن مجدد آن پس از آنژیوپلاستی کمک می کند.
آنچه در حین قرار دادن استنت اتفاق می افتد به شرح زیر است:

• استنت که در اطراف یک بالون در نوک کاتتر جمع می شود، از طریق شریان به سمت انسداد هدایت می شود.
• در انسداد، بالون باد می‌شود و استنت فنر مانند منبسط می‌شود و در داخل شریان دچار انسداد می‌شود.
• استنت به طور دائم در شریان می ماند تا آن را باز نگه دارد و جریان خون را به قلب شما بهبود بخشد. در برخی موارد، ممکن است به بیش از یک استنت برای باز کردن انسداد نیاز باشد.
• هنگامی که استنت در جای خود قرار گرفت، کاتتر بالون خالی می شود و خارج می شود.
• تصاویر اشعه ایکس (آنژیوگرام) بیشتری گرفته می شود تا میزان جریان خون در شریان تازه گشاد شده شما مشخص شود.
• اکثر استنت هایی که در طی آنژیوپلاستی قرار داده می شوند پوشش دارویی دارند. داروی موجود در استنت به آرامی آزاد می شود تا از ایجاد پلاک در آینده و باریک شدن مجدد رگ خونی جلوگیری کند.
• پس از قرار دادن استنت، پزشک داروهایی مانند آسپرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، تیکاگرلور (بریلینتا) یا پراسوگرل (Effient) را برای کاهش احتمال تشکیل لخته های خون روی استنت تجویز می کند.

بیشتر بدانید: آشنایی با بالون قلب و تفاوت آن با فنر زدن قلب

رژیم غذایی و مراقبت های بعد از فنر زدن قلب

پس از آنژیوپلاستی یا استنت گذاری، باید بر روی خوردن یک رژیم غذایی سالم تمرکز کنید و رعایت مراقبت های بعد زا فنر زدن قلب به بدن شما کمک می کند تا سریع تر بهبود یابد، خطر عوارض را کاهش داده و به شما امکان می دهد به طور کامل بهبود پیدا کنید. یک رژیم غذایی سالم همچنین خطر تجمع مجدد پلاک در شریان های شما را کاهش می دهد.

بسیاری از مطالعات نشان داده اند که رژیم غذایی سرشار از میوه ها، سبزیجات، غلات سبوس دار، مغز ها و دانه ها می تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهد. یک رژیم غذایی سالم مقدار زیادی مواد مغذی محافظ قلب مانند ویتامین ها، مواد معدنی، آنتی اکسیدان ها و فیبرهای غذایی را برای بدن شما فراهم می کند. در حالت ایده آل، رژیم غذایی شما باید شامل موارد زیر باشد:

• گوشت و یا جایگزین های گوشت مانند تخم مرغ، حبوبات و…
• 2 وعده ماهی در هفته مانند سالمون، ماهی خال مخالی یا ساردین به شما کمک می کند تا مقدار زیادی از چربی های امگا 3 سالم برای قلب دریافت کنید.
• انتخاب‌ نان سبوس دار، برنج قهوه‌ای، ماکارونی سبوس‌دار، کینوآ، جو، چاودار، جو دوسر برای شما مناسب است.
• لبنیات ترجیحاً کم چرب
• مقدار کمی از چربی ها و روغن های سالم از مغزها، دانه ها، آووکادو و ماهی های چرب برای شما کافیست.
• آب از نوشیدنی‌های گازدار پرهیز کنید و الکل را فقط در حد اعتدال بنوشید
• مصرف 2 وعده میوه، 5 وعده سبزیجات و 4 وعده یا بیشتر غلات کامل بسته به نیاز انرژی خود را هدف قرار دهید.
• مصرف نمک را کاهش دهید و تا حد امکان از نمک کمتری در هنگام پخت و پز استفاده کنید زیرا این کار به کاهش فشار خون و جلوگیری از احتباس مایعات کمک می کند.
• از غذاهای شیرین اجتناب کنید زیرا این غذاها اغلب به جای غذاهای سالم مصرف می شوند و می توانند به افزایش وزن کمک کنند.
• با بهبودی پس از آنژیوپلاستی یا استنت گذاری، باید به آرامی به فعالیت های عادی خود بازگردید.
• اگر حمله قلبی نداشته اید، می توانید، 2 روز پس از جراحی، مجددا رانندگی کنید. با این حال، اگر حمله قلبی داشته اید، باید با پزشک خود مشورت کنید که چه زمانی می توانید رانندگی را از سر بگیرید.
• همچنین، اگر راننده وسیله نقلیه عمومی مثل تاکسی هستید، به مدت 4 هفته نمی‌توانید رانندگی کنید و نیاز به کسب اجازه از پزشک دارید.
• بهتر است به مدت 1 هفته از بلند کردن اجسام سنگین تر از 5 کیلوگرم خودداری کنید. اگر هر کار یا فعالیت تفریحی شامل فعالیت بدنی سنگین است، این موارد را با پزشک یا تیم توانبخشی قلب خود در میان بگذارید.
• مسافرت و فلزیاب‌های مورد استفاده در فرودگاه‌ها و سایر مناطق غربالگری روی استنت‌ها تأثیر نمی‌گذارند.

عوارض و خطرات احتمالی بعد از فنر زدن قلب

فنر زدن قلب (استنت‌گذاری) یکی از ایمن‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای باز کردن عروق کرونر است، اما مانند هر اقدام پزشکی، کاملاً بدون عارضه نیست. آگاهی از عوارض احتمالی به بیمار کمک می‌کند علائم هشدار را به‌موقع تشخیص دهد و از بروز مشکلات جدی پیشگیری کند.

خونریزی و کبودی محل ورود کاتتر

شایع‌ترین عارضه بعد از آنژیوپلاستی، کبودی یا خونریزی خفیف در محل ورود کاتتر (معمولاً کشاله ران یا مچ دست) است. این وضعیت اغلب طبیعی بوده و طی چند روز برطرف می‌شود.
با این حال، اگر خونریزی شدید، تورم پیشرونده یا درد غیرعادی ایجاد شد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.

لخته شدن خون روی استنت (ترومبوز استنت)

یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین عوارض، تشکیل لخته خون روی استنت است که معمولاً در صورت قطع خودسرانه داروهای ضدلخته مانند آسپرین یا پلاویکس رخ می‌دهد.
این عارضه می‌تواند منجر به حمله قلبی ناگهانی و حتی مرگ شود؛ به همین دلیل مصرف منظم داروها طبق دستور پزشک حیاتی است.

تنگی مجدد رگ (Restenosis)

در برخی بیماران، به‌ویژه در ماه‌های اول، ممکن است رگ دوباره دچار تنگی شود. استفاده از استنت‌های دارویی این احتمال را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داده است، اما همچنان رعایت رژیم غذایی، ترک سیگار و کنترل چربی خون نقش کلیدی دارد.

واکنش به داروهای ضدانعقاد

برخی بیماران ممکن است دچار عوارض دارویی مانند:

• خونریزی لثه
• خون‌دماغ
• کبودی‌های مکرر

در صورت مشاهده این علائم، نباید دارو را قطع کرد و لازم است با پزشک مشورت شود تا دوز دارو تنظیم گردد.

درد یا احساس فشار موقت در قفسه سینه

احساس درد خفیف یا سنگینی در قفسه سینه در روزهای ابتدایی پس از استنت‌گذاری می‌تواند طبیعی باشد، اما اگر:

• درد شدید شد

• با تنگی نفس یا تعریق سرد همراه بود
  باید فوراً به اورژانس مراجعه شود.

عفونت (نادر ولی ممکن)

عفونت در محل ورود کاتتر بسیار نادر است، اما در صورت مشاهده علائمی مانند قرمزی، ترشح، تب یا درد شدید، بررسی پزشکی ضروری است.

نکته بسیار مهم

بیشتر عوارض بعد از فنر زدن قلب قابل پیشگیری هستند، به شرطی که:

• داروها منظم مصرف شوند

• مراجعات دوره‌ای به متخصص قلب انجام شود

• سبک زندگی سالم رعایت گردد

پیگیری پزشکی منظم، مهم‌ترین عامل موفقیت طولانی‌مدت استنت قلبی محسوب می‌شود.

چگونه پس از آنژیوپلاستی خطر ابتلا به مشکلات قلبی بیشتر را کاهش دهیم؟

جمع‌بندی

آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری قلب، از مؤثرترین روش‌های درمانی برای باز کردن عروق مسدود قلب و بهبود جریان خون به عضله قلب هستند. موفقیت این روش‌ها تنها به انجام عمل محدود نمی‌شود، بلکه رعایت دقیق مراقبت‌های بعد از فنر زدن قلب، مصرف منظم داروها، اصلاح سبک زندگی و پیگیری‌های پزشکی منظم نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی دارند.

بیمارانی که پس از آنژیوپلاستی، رژیم غذایی سالم را رعایت می‌کنند، سیگار را ترک می‌کنند، فعالیت بدنی اصولی دارند و داروهای ضدلخته را طبق دستور پزشک مصرف می‌نمایند، به‌طور قابل‌ توجهی خطر تنگی مجدد عروق و بروز حمله قلبی را کاهش می‌دهند. در نهایت باید توجه داشت که هرگونه درد غیرطبیعی، تنگی نفس، تپش قلب شدید یا علائم جدید پس از استنت‌گذاری نیاز به بررسی فوری دارد. تشخیص به‌موقع و ارتباط مستمر با پزشک متخصص قلب کلینیک آرام، کلید حفظ سلامت قلب و بازگشت ایمن به زندگی روزمره است.