علائم اولیه پارکینسون چیست؟

10 نشانه اولیه پارکینسون که باید جدی گرفته شوند

علائم پارکینسون برای همه افراد یکسان نیستند و ممکن است بعضی بیماران فقط بخشی از نشانه‌های زیر را تجربه کنند. اهمیت اصلی زمانی است که یک تغییر جدید، پایدار و رو به پیشرفت ایجاد شده باشد.

1. لرزش دست یا انگشتان در حالت استراحت

لرزش یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌هاست و ممکن است ابتدا در انگشت، شست یا یک دست ظاهر شود. لرزش پارکینسونی اغلب زمانی واضح‌تر است که دست در حال استراحت باشد و ممکن است هنگام انجام یک حرکت هدفمند کمتر شود.

لرزش همیشه وجود ندارد و نبود آن پارکینسون را رد نمی‌کند. از طرف دیگر، هر لرزش دستی نیز ناشی از پارکینسون نیست؛ اضطراب، برخی داروها، پرکاری تیروئید و لرزش اساسی می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.

2. کند شدن حرکات یا برادی‌کینزی

یکی از مهم‌ترین تغییرات اولیه، کندتر شدن حرکت است. فرد ممکن است برای برخاستن از صندلی، بستن دکمه لباس، اصلاح صورت، راه رفتن یا انجام فعالیت‌هایی که قبلاً سریع انجام می‌داد زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

خانواده گاهی قبل از خود بیمار متوجه می‌شوند که سرعت انجام کارها کم شده یا حرکات طبیعی بدن کاهش یافته است.

3. سفتی و خشکی عضلات

سفت شدن عضلات ممکن است در شانه، بازو، گردن یا پا احساس شود. این حالت گاهی به‌صورت درد شانه یا محدودیت حرکت ظاهر می‌شود و ممکن است در ابتدا با مشکلات عضلانی و مفصلی اشتباه گرفته شود.

اگر سفتی بدون آسیب مشخص ایجاد شده و با کندی حرکت یا کاهش حرکت یک دست همراه است، بررسی عصبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

4. کوچک شدن دست‌خط

بعضی افراد متوجه می‌شوند نوشته‌هایشان به‌تدریج ریزتر و فشرده‌تر شده است. این تغییر که میکروگرافی نام دارد، به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که با سایر تغییرات حرکتی همراه باشد.

5. تغییر در راه رفتن و کاهش حرکت دست

فرد ممکن است هنگام راه رفتن یک دست را کمتر از قبل تاب دهد، قدم‌های کوتاه‌تری بردارد یا برای شروع حرکت و چرخیدن کمی کندتر باشد. این تغییرات گاهی ابتدا بسیار ظریف هستند.

بررسی دقیق نوع راه رفتن بخشی از ارزیابی اختلالات حرکتی است و می‌تواند به افتراق پارکینسون از مشکلات مفصلی، عصبی و سایر بیماری‌ها کمک کند.

6. کاهش حالت طبیعی چهره

اعضای خانواده ممکن است بگویند چهره فرد کمتر از گذشته احساسات را نشان می‌دهد یا جدی و بی‌حالت به نظر می‌رسد. کاهش پلک زدن و کم شدن حرکات ظریف صورت نیز می‌توانند همراه آن دیده شوند.

7. آرام یا یکنواخت شدن صدا

تغییر صدا می‌تواند به شکل کم شدن بلندی صدا، یکنواخت‌تر شدن لحن یا دشواری در واضح صحبت کردن ظاهر شود. گاهی خود فرد متوجه نمی‌شود که صدایش از گذشته آرام‌تر شده است.

8. کاهش حس بویایی

کم شدن توانایی تشخیص بوها ممکن است سال‌ها پیش از واضح شدن مشکلات حرکتی دیده شود. بااین‌حال، کاهش بویایی اختصاصی پارکینسون نیست و عفونت‌های تنفسی، مشکلات بینی و افزایش سن نیز می‌توانند آن را ایجاد کنند.

9. یبوست مداوم

تغییر عملکرد سیستم عصبی خودکار می‌تواند باعث کند شدن حرکت روده شود. یبوست مزمن ممکن است پیش از مشکلات حرکتی ظاهر شود، اما برای ارتباط دادن آن با پارکینسون باید علت‌های شایع‌تر مانند رژیم غذایی، کم‌آبی، داروها و مشکلات گوارشی نیز بررسی شوند.

10. حرکات غیرعادی هنگام خواب

بعضی افراد هنگام خواب رؤیاهای خود را با صحبت کردن، فریاد زدن، تکان دادن دست و پا یا حرکات ناگهانی اجرا می‌کنند. این وضعیت با بی‌قراری ساده هنگام خواب متفاوت است و در صورت تکرار باید به پزشک اطلاع داده شود.

علائم پارکینسون در دست چگونه شروع می‌شود؟

دست یکی از قسمت‌هایی است که تغییرات اولیه بیماری ممکن است در آن آشکار شود. شایع‌ترین نشانه شناخته‌شده لرزش انگشتان یا دست در حالت استراحت است؛ اما تغییرات دیگری نیز می‌توانند دیده شوند.

• لرزش ظریف انگشت یا شست هنگام استراحت
• کاهش حرکت یک دست هنگام راه رفتن
• کند شدن بستن دکمه، نوشتن یا استفاده از قاشق
• ریزتر شدن دست‌خط
• احساس سفتی یا سنگینی بازو و دست
• کاهش حرکات ظریف انگشتان

اگر تغییر جدید دست همراه با کندی حرکت یا سایر علائم عصبی باشد، مراجعه به متخصص مغز و اعصاب برای مشخص شدن علت اهمیت دارد.

علائم پارکینسون در راه رفتن در مراحل اولیه

تغییر راه رفتن از عبارت‌هایی است که کاربران زیادی درباره آن جستجو می‌کنند. در مراحل ابتدایی، تغییرات می‌توانند ظریف‌تر از آن چیزی باشند که معمولاً درباره پارکینسون تصور می‌شود.

نشانه‌های احتمالی عبارت‌اند از:

• کم شدن تاب خوردن یک دست
• کوتاه‌تر شدن طول قدم‌ها
• کندتر شدن سرعت راه رفتن
• دشواری بیشتر در تغییر جهت
• کمی خمیده‌تر شدن وضعیت بدن
• احساس سنگینی یا کندی هنگام شروع حرکت

مشکلات شدید تعادل، زمین خوردن‌های مکرر و فریزینگ واضح می‌توانند در مراحل پیشرفته‌تر بیماری دیده شوند و اگر خیلی زود و برجسته ظاهر شوند، پزشک ممکن است بیماری‌های دیگری را نیز در نظر بگیرد.

معاینه راه رفتن، تعادل، حرکت دست‌ها و سرعت انجام حرکات بخشی از چکاپ مغز و اعصاب در فرد دارای نشانه‌های مشکوک است.

علائم غیرحرکتی که ممکن است قبل از لرزش ظاهر شوند

پارکینسون فقط یک اختلال حرکتی نیست. بعضی تغییرات غیرحرکتی ممکن است سال‌ها پیش از تشخیص بیماری وجود داشته باشند. البته این موارد بسیار غیر اختصاصی هستند و وجود آن‌ها به معنی ابتلا به پارکینسون نیست.

علائم پارکینسون در جوانان

اگرچه پارکینسون بیشتر در سنین بالاتر دیده می‌شود، شروع بیماری در سنین پایین‌تر نیز امکان‌پذیر است. در این شرایط نیز اصول کلی علائم حرکتی مشابه هستند و بیمار ممکن است با کندی حرکت، لرزش، سفتی یا کاهش عملکرد یک سمت بدن مراجعه کند.

در افراد جوان، درد و سفتی شانه، لرزش یک اندام، کاهش مهارت‌های ظریف یا تغییر راه رفتن ممکن است ابتدا به مشکلات اسکلتی‌عضلانی، استرس یا فعالیت زیاد نسبت داده شوند.

وجود لرزش در یک فرد جوان به‌تنهایی به معنی پارکینسون نیست و علل دیگری مانند لرزش اساسی، داروها، مشکلات تیروئید و برخی اختلالات حرکتی شایع‌تر هستند.

در افراد جوان، سابقه خانوادگی و بعضی زمینه‌های ژنتیکی ممکن است در ارزیابی اهمیت بیشتری داشته باشند، اما تصمیم درباره آزمایش ژنتیک باید بر اساس شرایط فرد و نظر متخصص انجام شود.

علائم پارکینسون در زنان چگونه است؟

زنان نیز می‌توانند همان علائم اصلی شامل کندی حرکت، سفتی، لرزش و تغییر راه رفتن را تجربه کنند و علامت اختصاصی و قطعی‌ای که فقط مخصوص زنان باشد وجود ندارد.

شدت و شکل بیماری در هر فرد متفاوت است و بهتر است تغییراتی مانند لرزش جدید، کاهش سرعت حرکت، ریز شدن دست‌خط یا تغییر راه رفتن صرفاً به افزایش سن، استرس یا مشکلات مفصلی نسبت داده نشوند.

ارزیابی توسط متخصص مغز و اعصاب کمک می‌کند این علائم از مشکلات مفصلی، دارویی و سایر اختلالات عصبی تفکیک شوند.

تفاوت علائم اولیه پارکینسون با افزایش طبیعی سن

آیا هر لرزش دستی نشانه پارکینسون است؟

خیر. لرزش یکی از علائم احتمالی پارکینسون است، اما علت‌های بسیار دیگری نیز دارد. برای مثال لرزش اساسی معمولاً هنگام نگه داشتن دست یا انجام کار واضح‌تر می‌شود، درحالی‌که لرزش کلاسیک پارکینسون اغلب هنگام استراحت دیده می‌شود.

داروها، اضطراب، مصرف زیاد کافئین، اختلالات تیروئید و برخی بیماری‌های عصبی نیز می‌توانند لرزش ایجاد کنند.

بنابراین نوع لرزش، سرعت آن، یک‌طرفه بودن و همراهی آن با کندی یا سفتی در معاینه مرکز مغز و اعصاب اهمیت بیشتری از مشاهده لرزش به‌تنهایی دارد.

پارکینسون در مراحل اولیه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص پارکینسون معمولاً با یک آزمایش خون یا تصویربرداری خاص انجام نمی‌شود. نورولوژیست ابتدا شرح حال، زمان شروع علائم، داروهای مصرفی و سابقه خانوادگی را بررسی می‌کند و سپس معاینه عصبی و حرکتی انجام می‌دهد.

در معاینه ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• سرعت حرکات دست و انگشتان
• وجود لرزش در استراحت و حرکت
• سفتی عضلات
• تاب خوردن دست‌ها هنگام راه رفتن
• طول قدم و نحوه چرخیدن
• تعادل و وضعیت بدن
• حالت چهره و کیفیت صدا
• وجود علائمی که با تشخیص دیگری سازگارتر باشند

در بعضی بیماران MRI، آزمایش خون یا سایر بررسی‌ها برای کنار گذاشتن علت‌های دیگر درخواست می‌شوند. DaTscan نیز ممکن است در موارد منتخب به بررسی سیستم دوپامین کمک کند، اما برای همه بیماران لازم نیست و جای معاینه بالینی را نمی‌گیرد.

اگر علائم خفیف یا نامشخص باشند، پزشک بهترین کلینیک مغز و اعصاب در تهران ممکن است بیمار را در طول زمان دوباره ارزیابی کند؛ زیرا روند تغییر علائم نیز می‌تواند اطلاعات تشخیصی مهمی بدهد.

چه زمانی برای علائم مشکوک به پارکینسون مراجعه کنیم؟

لازم نیست منتظر شدید شدن لرزش یا اختلال راه رفتن بمانید. اگر یکی از تغییرات حرکتی جدید برای چند هفته یا ماه ادامه پیدا کرده یا چند علامت مختلف هم‌زمان وجود دارند، بهتر است ارزیابی انجام شود.

مراجعه اهمیت بیشتری دارد اگر:

• لرزش یک دست به‌صورت مداوم تکرار می‌شود.
• حرکات فرد نسبت به گذشته واضحاً کندتر شده‌اند.
• یک سمت بدن سفت‌تر یا کم‌تحرک‌تر شده است.
• راه رفتن یا حرکت دست‌ها تغییر کرده است.
• دست‌خط به‌تدریج کوچک‌تر شده است.
• چند علامت حرکتی و غیرحرکتی با هم وجود دارند.
• علائم عملکرد روزانه، کار یا استقلال فرد را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

در این شرایط، ارزیابی توسط نورولوژیست می‌تواند مشخص کند علائم به پارکینسون مربوط هستند یا یکی از بیماری‌های دیگری که ظاهر مشابه دارند.

اگر علائم اولیه تأیید شوند، مرحله بعد چیست؟

بعد از تأیید تشخیص، درمان براساس شدت علائم، سن، شغل، میزان تأثیر بیماری بر فعالیت‌های روزانه و شرایط پزشکی فرد تنظیم می‌شود.

در مراحل اولیه ممکن است دارودرمانی، ورزش منظم، فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و اصلاح بعضی فعالیت‌های روزانه مطرح شوند. انتخاب دارو و زمان شروع آن برای همه بیماران یکسان نیست.

برای مثال، کاردرمانی می‌تواند در حفظ استقلال فرد برای فعالیت‌های روزمره، تنظیم محیط خانه و سازگار کردن بعضی کارها با محدودیت حرکتی نقش داشته باشد.

جزئیات داروها، درمان‌های حرکتی و روش‌های پیشرفته را در این صفحه عمداً تکرار نمی‌کنیم تا موضوع مقاله روی تشخیص نشانه‌های اولیه باقی بماند.

سوالات متداول درباره علائم اولیه پارکینسون

جمع‌بندی

علائم اولیه پارکینسون ممکن است بسیار ظریف باشند. لرزش یک دست در استراحت، کند شدن حرکات، سفتی، کاهش حرکت دست هنگام راه رفتن، ریز شدن دست‌خط و تغییر صدا از نشانه‌هایی هستند که باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

بعضی علائم غیرحرکتی مانند کاهش بویایی، یبوست و اختلال رفتار خواب نیز ممکن است پیش از مشکلات حرکتی ظاهر شوند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص پارکینسون را ثابت نمی‌کنند.

اگر تغییرات جدید برای مدت قابل‌توجهی ادامه یافته، یک سمت بدن را بیشتر درگیر کرده یا روی راه رفتن و فعالیت‌های روزمره اثر گذاشته‌اند، ارزیابی تخصصی اهمیت دارد.

تمرکز این مقاله کلینیک آرام بر تشخیص زودهنگام نشانه‌هاست؛ اطلاعات مربوط به علت بیماری، داروها، جراحی و مدیریت طولانی‌مدت در صفحه اصلی پارکینسون سایت نگهداری می‌شود.