قلب نوزاد از چهار حفره تشکیل شده که به وسیله دیواره‌هایی به نام «سپتوم» از یکدیگر جدا می‌شوند.
گاهی در دوران رشد جنین، این دیواره‌ها به‌طور کامل تشکیل نمی‌شوند و سوراخی بین بخش‌های مختلف قلب باقی می‌ماند.
این مشکل که به عنوان نقص سپتوم قلب نوزاد شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین انواع بیماری‌های مادرزادی قلبی است.
شدت این نقص در همه نوزادان یکسان نیست؛ بعضی از سوراخ‌ها کوچک هستند و ممکن است با رشد کودک خودبه‌خود بسته شوند، اما برخی دیگر نیاز به بررسی تخصصی، پیگیری منظم و گاهی درمان پزشکی دارند.
اگرچه بسیاری از مشکلات قلبی نوزاد قابل کنترل هستند، اما تشخیص دقیق نوع نقص، اندازه سوراخ و میزان تأثیر آن بر عملکرد قلب اهمیت زیادی دارد.
سپتوم قلب چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
سپتوم یا دیواره قلب، ساختاری است که قسمت راست و چپ قلب را از هم جدا می‌کند.
وجود این دیواره باعث می‌شود خون اکسیژن‌دار و خون کم‌اکسیژن با یکدیگر ترکیب نشوند و گردش خون بدن به شکل صحیح انجام شود.
در صورت ایجاد نقص در این دیواره، ممکن است جریان خون بین حفره‌های قلب تغییر کند و فشار بیشتری به قلب وارد شود.
انواع نقص سپتوم قلب نوزاد
نقص سپتوم قلب معمولاً به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:
| نوع نقص | توضیح |
| ASD (نقص دیواره بین دهلیزی) | وجود سوراخ بین دو دهلیز قلب که باعث عبور غیرطبیعی خون بین این دو بخش می‌شود. |
| VSD (نقص دیواره بین بطنی) | وجود سوراخ بین دو بطن قلب که یکی از شایع‌ترین نقص‌های مادرزادی قلبی محسوب می‌شود. |
سوراخ بین دهلیزی قلب نوزاد (ASD) چیست؟
ASD یا نقص دیواره بین دهلیزی، زمانی ایجاد می‌شود که بین دو دهلیز قلب یک بازشدگی وجود داشته باشد.
در این شرایط ممکن است بخشی از خون از سمت چپ قلب به سمت راست منتقل شود و در طول زمان باعث افزایش حجم کاری قلب شود.
برخی نوزادان مبتلا به ASD در سال‌های ابتدایی زندگی علامت واضحی ندارند و مشکل ممکن است در بررسی‌های دوره‌ای یا انجام اکوکاردیوگرافی قلب مشخص شود.
سوراخ بین بطنی قلب نوزاد (VSD) چیست؟
VSD به وجود سوراخ در دیواره بین دو بطن قلب گفته می‌شود.
این نوع نقص ممکن است باعث عبور خون از بطن چپ به بطن راست شود و در برخی موارد فشار بیشتری به ریه‌ها و قلب وارد کند.
اندازه سوراخ، محل قرارگیری آن و میزان تأثیر آن بر عملکرد قلب، تعیین می‌کند که آیا نیاز به درمان وجود دارد یا فقط باید تحت نظر پزشک باشد.
ASD مربوط به دیواره بین دهلیزها است، در حالی که VSD در دیواره بین بطن‌ها ایجاد می‌شود.
هر دو نیازمند تشخیص دقیق توسط متخصص قلب هستند.
علائم نقص سپتوم قلب در نوزاد
علائم بسته به نوع و اندازه نقص متفاوت است. برخی از نشانه‌هایی که نیاز به بررسی پزشکی دارند عبارت‌اند از:
- تند شدن تنفس یا سختی در نفس کشیدن
- خستگی هنگام شیر خوردن
- تعریق زیاد هنگام تغذیه
- افزایش وزن ناکافی
- کبودی لب‌ها یا پوست در برخی موارد
- عفونت‌های تنفسی مکرر
روش تشخیص ASD و VSD در نوزاد
تشخیص نقص سپتوم قلب معمولاً با معاینه پزشک و بررسی‌های تخصصی انجام می‌شود. مهم‌ترین روش‌های تشخیص شامل موارد زیر هستند:
- اکوکاردیوگرافی قلب (اکوی قلب)
- نوار قلب
- عکس‌برداری از قفسه سینه در صورت نیاز
- بررسی میزان فشار خون ریوی
برای آشنایی بیشتر با خدمات تخصصی قلب و بررسی‌های تشخیصی می‌توانید صفحه کلینیک قلب تهران را نیز مشاهده کنید.
آیا نقص سپتوم قلب نوزاد درمان می‌شود؟
روش درمان به عوامل مختلفی مانند اندازه سوراخ، محل نقص، سن کودک و میزان تأثیر آن بر قلب بستگی دارد.
- پیگیری دوره‌ای در نقص‌های کوچک
- مصرف دارو برای کنترل علائم در برخی موارد
- بسته شدن سوراخ با روش‌های مداخله‌ای
- جراحی در شرایط خاص
آیا نقص سپتوم قلب نوزاد خودبه‌خود بسته می‌شود؟
برخی از نقص‌های کوچک به‌خصوص بعضی انواع VSD ممکن است با رشد کودک کوچک‌تر شده یا بسته شوند.
با این حال تصمیم‌گیری درباره روند درمان باید بر اساس نظر متخصص قلب کودکان و نتایج بررسی‌های پزشکی انجام شود.
ارتباط نقص سپتوم با سوراخ قلب نوزاد
اصطلاح «سوراخ قلب نوزاد» معمولاً برای اشاره به وجود یک بازشدگی غیرطبیعی در دیواره قلب استفاده می‌شود.
نقص سپتوم یکی از مهم‌ترین انواع این مشکل است.
برای مطالعه توضیحات کامل‌تر درباره علائم، انواع و روند بررسی این بیماری می‌توانید مقاله سوراخ قلب نوزاد و روش‌های تشخیص و درمان آن را مطالعه کنید.
سوالات متداول درباره نقص سپتوم قلب نوزاد
آیا نقص سپتوم قلب نوزاد خطرناک است؟
شدت نقص سپتوم به اندازه سوراخ، محل ایجاد آن و میزان تأثیر آن بر عملکرد قلب بستگی دارد. بعضی نقص‌های کوچک ممکن است بدون درمان خاص فقط نیاز به پیگیری داشته باشند، اما موارد بزرگ‌تر باید توسط متخصص قلب کودکان بررسی شوند.
تفاوت ASD و VSD در نوزاد چیست؟
ASD به وجود سوراخ در دیواره بین دهلیزهای قلب گفته می‌شود، در حالی که VSD مربوط به وجود نقص در دیواره بین بطن‌های قلب است. هر دو از انواع نقص‌های مادرزادی قلب محسوب می‌شوند اما محل ایجاد مشکل متفاوت است.
آیا سوراخ قلب نوزاد خودبه‌خود بسته می‌شود؟
برخی از نقص‌های کوچک قلبی، به‌خصوص بعضی انواع VSD، ممکن است با رشد کودک کوچک‌تر شده یا بسته شوند. تشخیص این موضوع فقط با بررسی‌های پزشکی و اکوکاردیوگرافی امکان‌پذیر است.
علائم نقص سپتوم قلب در نوزاد چیست؟
علائمی مانند خستگی هنگام شیر خوردن، تعریق زیاد، تنفس سریع، افزایش وزن ناکافی و عفونت‌های تنفسی مکرر می‌توانند نیاز به بررسی دقیق‌تر توسط پزشک را نشان دهند.
برای تشخیص نقص سپتوم قلب نوزاد چه آزمایش‌هایی انجام می‌شود؟
مهم‌ترین روش تشخیص معمولاً اکوکاردیوگرافی قلب است. پزشک ممکن است بر اساس شرایط کودک، آزمایش‌ها و بررسی‌های تکمیلی دیگری نیز درخواست کند.
جمع‌بندی
نقص سپتوم قلب نوزاد شامل مشکلاتی مانند ASD و VSD است که در اثر وجود نقص در دیواره‌های قلب ایجاد می‌شوند.
شناخت تفاوت این دو مشکل، توجه به علائم و انجام بررسی‌های تخصصی می‌تواند به تشخیص و درمان مناسب کمک کند.
در صورت مشاهده علائم مشکوک یا تشخیص اولیه مشکل قلبی، مراجعه به متخصص قلب کودکان و انجام بررسی‌های لازم اهمیت زیادی دارد.