وظیفه قلب انسان، تنظیم جریان خون در بدن است. برخی از بچه ها با نقص سوراخ بودن قلب نوزاد متولد می شوند. این نقص عملکرد قلب را مختل می کند و بر جریان خون تأثیر نامطلوبی دارد. شنیدن اینکه قلب نوزاد سوراخ است، برای هر پدر و مادری دردناک است، اما همیشه این سوراخ زندگی کودک را مختل نمی کند. اما سوالی اصلی اینجاست که سوراخ بودن قلب نوزاد چقدر خطرناک است؟برای پاسخ به این سوال در این مطلب از کلینیک آرام همراه ما باشید.
سوراخ بودن قلب نوزاد چیست؟
در قلب طبیعی، دیوارهای به نام سپتوم بخشهای مختلف قلب را از هم جدا میکند تا خون اکسیژندار و بدون اکسیژن با هم مخلوط نشوند.
اگر در این دیواره سوراخی وجود داشته باشد، خون مسیر طبیعی خود را طی نمیکند و ممکن است فشار اضافی به قلب و ریهها وارد شود.
این وضعیت تحت عنوان نقص مادرزادی قلب شناخته میشود و میتواند درجات مختلفی داشته باشد؛ از کاملاً بیعلامت تا مواردی که نیازمند درمان تخصصی هستند.
مطالعه بیشتر: ۱۱ نشانه مشکل قلبی که به متخصص قلب نیاز دارید
انواع مختلف سوراخ در قلب نوزاد
1-سوراخ قلب نوزاد PFO
PFO بیشتر شبیه یک درب مخفی است تا سوراخ. تنفس جنین در رحم از طریق ریه نیست و از طریق جفت، خون حاوی اکسیژن را برای ارگان هایش می گیرد. خون حاوی اکسیژن وارد بطن راست قلب جنین می شود و با عبور از یک درب مخفی (فورامن اوال) برای پمپاژ به بدن، وارد بطن چپ قلبش می شود.
به فورامن اوال که نتواند بسته شود، فورامن اوال تثبت شده (Patent Foramen Ovale-PFO) می گویند. PFO بسیار رایج است و چیزی نیست که در مورد آن نگران باشید.
2-سوراخ قلب نوزاد ASD
برخی از انواع بیماری سوراخ بودن قلب نوزاد کمی جدی تر هستند، اما باز هم خطرناک نیستند و با کمک یک بهترین متخصص قلب تهران این بیماری کنترل و درمان می شود. قلب طبیعی به دو بطن چپ و راست تقسیم می شود که با دیواره ای به نام سپتوم(Septum) از هم جدا می شوند. بطن راست قلب خون عاری از اکسیژن را دریافت می کند و به ریه ها می فرستد. خون در ریه اکسیژن دار شده و وارد بطن چپ قلب می شود تا در بدن پمپاژ شود.
سپتوم از مخلوط شدن خون ورودی و خروجی از قلب جلوگیری می کند. برخی از نوزادان با سوراخی در دیواره های بالایی یا پایینی قلب متولد می شوند. اگر سپتومی که بطن چپ و راست بالای قلب را از هم جدا می کند سوراخ باشد را سوراخ تیغه بین دهلیزی (ASD) می نامند.
3-سوراخ قلب نوزاد VSD
اگر سوراخ در دیواره یا سپتوم جداکننده تحتانی قلب باشد، به عنوان سوراخ تیغه بطنی (VSD) شناخته می شود. در موارد ASD یا VSD، خون بین دو بطن چپ و راست قلب مخلوط میشود و در نتیجه مقداری خون بدون اکسیژن به جای رفتن به ریه وارد بدن شده و خون اکسیژن دار به جای پمپاژ در بدن وارد ریه می شود.
علت سوراخ بودن قلب نوزاد
علت اصلی سوراخ بودن قلب نوزاد، نقص مادرزادی قلب است که ممکن است ارثی باشد. والدینی که دارای نقص مادرزادی قلبی هستند، بیشتر این عارضه را به فرزند خود منتقل می کنند. همچنین افرادی که اختلالات ژنتیکی (مانند سندرم داون) دارند، بیشتر از نواقص قلبی رنج می برند. سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری نیز ریسک تولد نوزادی با این عارضه قلبی را بالا می برد.
سوراخ قلب نوزاد کی بسته می شود؟
پس از به دنیا آمدن و اولین نفس های زندگی نوزاد خارج از رحم مادر، درب مخفی قلب او با فشار خونی که به ریه هایش وارد می شود، بسته می شود. گاهی اوقات چند ماه زمان می برد تا این حفره پر شود. در اکثر موارد، اگر این سوراخ بسته نشود، مقدار خونی که از PFO نشت می کند معمولاً عوارض خاصی ایجاد نمی کند.
علائم سوراخ بودن قلب نوزاد
علائم و نشانه های نقص جدی در قلب نوزاد طی چند روز تا نهایتا ماه اول تولد ظاهر می شوند. علائم سوراخ بودن قلب نوزاد شامل موارد زیر است:
- بد غذا خوردن
- رشد ناقص یا اضافه نشدن وزن
- تنگی نفس و تپش قلب
- صدای ضربان قلب ضعیف
- زود خسته شدن
- رنگ پوست متمایل به آبی
- تورم پاها یا شکم
تشخیص نقص سوراخ در قلب نوزاد
اگر این سوراخ کوچک باشد، علائم ممکن است تا اواخر دوران کودکی یا کل عمر فرد ظاهر نشوند. وقتی پزشک با گوشی صدای قلب نوزاد را گوش کند و این صدا ضعیف باشد، احتمال دارد نوزاد دچار نقص قلبی باشد.
با مراجعه به کلینیک قلب تهران علت این که چرا صدای ضربان قلب ضعیف است بررسی می شود. متخصص قلب از قفسه سینه اشعه ایکس یا الکتروکاردیوگرام می گیرد تا فعالیت الکتریکی قلب را بررسی کند. همچنین ممکن است درخواست اکوکاردیوگرافی کند تا با استفاده از امواج صوتی تصویری، اطلاعاتی درباره ساختار قلب، جریان خون در بطن ها، فشار خون و ظرفیت پمپاژ قلب را بررسی کند.
عوارض سوراخ بودن قلب نوزاد
سوراخ بودن قلب نوزاد و عدم درمان آن عوارضی دارد که برخی از آن ها عبارتند از:
-
نارسایی قلبی
قلبی که سوراخ متوسط یا بزرگی دارد، کارش سخت تر است و ریه خون زیادی به آن پمپاژ می کند. اگر سوراخ بودن قلب نوزاد درمان نشود، کودک دچار نارسایی قلبی خواهد شد.
-
فشار خون ریوی
افزایش جریان خون به ریه ها موجب افزایش فشار خون در شریان های ریوی (فشار خون ریوی) می شود که به آنها آسیب می رساند. این عارضه می تواند حتی موجب معکوس شدن جریان خون (سندرم آیزنمنگر) شود.
-
اندوکاردیت
این عارضه یک عفونت قلبی نادر است.سایر عوارض شامل ریتم غیر طبیعی قلب و مشکلاتی در دریچه قلب هستند.
چه زمانی سوراخ قلب نوزاد نیاز به جراحی دارد؟
سوراخ قلب نوزاد همیشه نیاز به جراحی ندارد و در بسیاری از موارد، بهویژه اگر اندازه سوراخ کوچک باشد، فقط با پیگیری منظم توسط متخصص قلب کودکان کنترل میشود. با این حال، در شرایط خاصی مداخله جراحی یا درمان تهاجمی ضروری خواهد بود.
بهطور کلی جراحی زمانی توصیه میشود که یکی یا چند مورد از شرایط زیر وجود داشته باشد:
- اگر اندازه سوراخ متوسط تا بزرگ باشد و بهصورت خودبهخود بسته نشود
- اگر سوراخ قلب باعث نارسایی قلبی، تنگی نفس شدید یا خستگی زودرس نوزاد شود
- در صورتی که نوزاد وزنگیری مناسب نداشته باشد یا رشد جسمی او دچار اختلال شود
- اگر فشار خون ریوی (Pulmonary Hypertension) در اثر عبور غیرطبیعی خون به ریهها ایجاد شده باشد
- زمانی که مخلوط شدن خون اکسیژندار و بدون اکسیژن باعث کاهش اکسیژنرسانی به بدن شود
- اگر علائم بالینی با وجود درمان دارویی ادامهدار یا رو به تشدید باشند
در این شرایط، متخصص قلب کودکان با بررسی نتایج اکوکاردیوگرافی، نوار قلب و وضعیت بالینی نوزاد تصمیم میگیرد که بهترین زمان و روش درمان چیست. جراحی ممکن است بهصورت عمل قلب باز یا در برخی موارد با روشهای کمتهاجمی (کاتتری) انجام شود.
نکته مهم این است که امروزه با پیشرفتهای پزشکی، جراحی سوراخ قلب نوزادان با درصد موفقیت بسیار بالا انجام میشود و اغلب کودکان پس از درمان، زندگی کاملاً طبیعی و سالمی خواهند داشت.
سوراخ بودن قلب نوزاد چقدر خطرناک است؟ | زمان طلایی تشخیص و درمان
سوراخ بودن قلب نوزاد یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی قلب است که شنیدن نام آن میتواند برای هر پدر و مادری نگرانکننده باشد. بسیاری از والدین پس از تشخیص، با این سؤال مهم روبهرو میشوند:
آیا سوراخ قلب نوزاد خطرناک است و نیاز به درمان فوری دارد یا نه؟
واقعیت این است که همهی موارد سوراخ قلب، خطرناک یا نیازمند جراحی نیستند. شدت بیماری، اندازه سوراخ و زمان تشخیص نقش تعیینکنندهای در آینده سلامت کودک دارند.
در این مقاله بهصورت شفاف بررسی میکنیم که سوراخ قلب نوزاد چه زمانی بیخطر است، چه زمانی نیاز به درمان دارد و بهترین سن تشخیص و درمان چه زمانی است.
⭐ بهترین زمان درمان سوراخ قلب نوزاد
اگر سوراخ قلب نیاز به درمان داشته باشد، سن ایدهآل درمان معمولاً قبل از ۲ سالگی است.
درمان زودهنگام در این سن:
-
احتمال موفقیت بسیار بالایی دارد
-
خطرات جراحی را به حداقل میرساند
-
اجازه میدهد کودک زندگی کاملاً طبیعی داشته باشد
در بسیاری از موارد، درمان حتی بدون جراحی قلب باز و با روشهای کمتهاجمی (کاتتری) انجام میشود.
اگر سوراخ قلب درمان نشود چه میشود؟
در موارد متوسط و شدید، عدم درمان میتواند باعث:
- نارسایی قلبی
- فشار خون ریوی
- اختلال رشد کودک
- آسیب دائمی به عروق ریه
- کاهش کیفیت زندگی در آینده
به همین دلیل، پیگیری منظم حتی در موارد بدون علامت بسیار مهم است.
جمعبندی نهایی
سوراخ بودن قلب نوزاد یکی از شایعترین نواقص مادرزادی قلبی است که در بسیاری از موارد خفیف، قابلکنترل و حتی خودبهخود برطرفشونده محسوب میشود. برخلاف نگرانی طبیعی والدین، همهی سوراخهای قلبی خطرناک نیستند و شدت عارضه به نوع سوراخ، اندازه آن و محل قرارگیری در قلب بستگی دارد.
بخش قابل توجهی از نوزادان مبتلا، بهویژه در مواردی مانند PFO یا سوراخهای کوچک ASD و VSD، بدون نیاز به جراحی و تنها با پیگیری منظم پزشکی، رشد طبیعی و زندگی سالمی خواهند داشت. حتی در موارد متوسط یا شدیدتر نیز، پیشرفتهای پزشکی و روشهای درمانی نوین باعث شدهاند که اکثر کودکان با درمان بهموقع، آیندهای کاملاً طبیعی داشته باشند.
نکته کلیدی، تشخیص زودهنگام و پیگیری تخصصی توسط پزشک قلب کودکان است. انجام معاینات منظم، اکوکاردیوگرافی و رعایت توصیههای پزشکی، نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از عوارض احتمالی مانند نارسایی قلبی یا فشار خون ریوی دارد.
در نهایت، شنیدن تشخیص «سوراخ بودن قلب نوزاد» اگرچه برای والدین نگرانکننده است، اما در اغلب موارد بهمعنای خطر فوری یا محدودیت دائمی برای کودک نیست. با آگاهی، پیگیری درست و اعتماد به نظر پزشک متخصص، میتوان این مسیر را با آرامش طی کرد و سلامت قلب کودک را بهخوبی حفظ نمود.
درود، از مطالب گران قدر شما سپاسگذارم، هر چند کامل نیست و این بسته اطلاعاتی را موقع در گیر شدن بچه مامطالعه کردیم، من پیشنهادی دارم، هر چند میدانم افراد بیسواد و با ذهن و درک کم قبول نمیکنند، ولی میگویم، اگر مشکلاتی که بر ای بچه ها و در اصل برای خود بزرگتر ها ایجاد میگردد با آموزش ( اصلا اسم آموزش که میآید یعنی مدارس، چون همه هستند و کار پزشک و علوم پزشکی راحت تر است) در مدارس به راحتی حل میگردد بیماریهای مربوط به مردان و یا زنان، الان همسر من در گیر با فیبرون و… خوب اگر آموزش داشتیم که هر خونریزی نباید ساده گرفت صدر صد مشکلات و درگیری هایمان کمتر بود بیماریم دان وزنان، هر ده سال عمر در چند سطر بیان شود، یک چیز مهم مهم بگویم و تا مسئله جمع شود ( اگر تن سالم نباشد اعتقاد بدرد نمیخورد، قر آن را میشود در قبر ستان خواند و بصورت آموزش اعتقادی یاد گرفت ولی اگر تن سالم نباشد باید مرد و دیگر کسی نیست که اعتقاد بخواهد، همان طور که قدیم فرد سواد نداشت ولی قرآن و مباحث آن را بلد بود با بیسوادی کامل،اعتقاد آن بهتر از الان بود، بنابراین اگر پزشکان عزیز ما بجای فرار کردن، بخواهند و ایستادگی کنند، حتما مردمی شاداب تر و مسالمت ی خواهیم داشت.
ممنون از شما