شوک مغزی یکی از روشهای درمانی است که برای درمان برخی اختلالات روانی بکار برده میشود. این روش که قدمت آن حتی به قبل از پیشرفتهای مدرن پزشکی بازمیگردد، در درمان افسردگیهای حاد و وسواس فکری کاربرد دارد.
در این مقاله قصد داریم در مورد تاثیر شوک مغزی بر درمان وسواس فکری و افسردگی صحبت کنیم. ضمن اینکه میخواهیم بدانیم در صورت تاثیر مثبت درمانی این روش، تا چه میزان میتوان به آن اعتماد کرد و آیا لازم است در مورد عوارض آن نگران باشیم یا خیر. پس شما هم تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.
شوک مغزی ect
شوک مغزی یا ECT که امروزه در پزشکی استفاده میشود، تفاوت اساسی با تصورات قدیمی و نادرست دارد. در روشهای مدرن، ECT تحت بیهوشی کامل، با استفاده از داروهای شلکننده عضلات و در محیط کاملاً کنترلشده بیمارستانی انجام میشود. بیمار در طول درمان هیچ دردی احساس نمیکند و جریان الکتریکی اعمالشده بسیار ضعیف، دقیق و کوتاهمدت است.
هدف از ECT ایجاد یک تشنج کنترلشده و کوتاه در مغز است که میتواند باعث تنظیم برخی مسیرهای عصبی و شیمیایی مغز شود. این تغییرات در بسیاری از بیماران مبتلا به افسردگی شدید مقاوم به درمان، اختلال دوقطبی شدید یا برخی موارد خاص وسواس فکری، به بهبود قابل توجه علائم منجر میشود.
در طول انجام ECT، علائم حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و سطح اکسیژن بهطور مداوم پایش میشود و تیم درمانی آمادگی کامل برای مدیریت هرگونه عارضه احتمالی را دارد. به همین دلیل، شوک مغزی مدرن یک روش ایمن، علمی و مبتنی بر شواهد پزشکی محسوب میشود و فقط در شرایط مشخص و با تصمیم روانپزشک متخصص به کار گرفته میشود.
همچنین لازم است تأکید شود که ECT با احساسی که برخی بیماران پس از قطع ناگهانی داروهای ضدافسردگی بهصورت «شوک در مغز» یا Brain Zap تجربه میکنند، کاملاً متفاوت است و این دو نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
مطالعه بیشتر: بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران
🔹 تعداد جلسات شوک مغزی (ECT)
تعداد جلسات شوک مغزی برای هر فرد متفاوت است و به شدت بیماری و نظر روانپزشک بستگی دارد. معمولاً درمان بین ۶ تا ۱۲ جلسه و به صورت ۲ تا ۳ بار در هفته انجام میشود. در بسیاری از بیماران، بهبود علائم از جلسات میانی آغاز میشود و تکمیل دوره درمان برای تثبیت نتیجه اهمیت زیادی دارد.
چه کسانی نباید شوک مغزی (ECT) انجام دهند؟
شوک مغزی برای همه مناسب نیست و در برخی افراد باید با احتیاط یا اصلاً انجام نشود، از جمله:
- افراد با بیماری قلبی شدید و کنترلنشده
- افراد با سکته مغزی اخیر یا تومور مغزی فعال
- افراد با افزایش فشار داخل جمجمه
- کسانی که تحمل بیهوشی عمومی ندارند
- زنان باردار در سهماهه اول (مگر در شرایط اورژانسی)
- افراد با اختلالات روانی خفیف که به دارو پاسخ میدهند
تصمیم نهایی برای انجام شوک مغزی فقط باید توسط روانپزشک متخصص و پس از بررسی کامل شرایط بیمار گرفته شود.
شوک مغزی برای وسواس فکری
برای درمان وسواس فکری یا (OCD (Obsessive-Compulsive Disorder ممکن است در برخی موارد از شوک الکتریکی استفاده شود. این روش معمولا در شرایطی که وسواس فکری به حد بالایی در فرد برسد و راههای دیگر درمانی پاسخگو نباشد، برای بیماران انجام میشود.
بیشتر بدانید: بهترین دکتر برای وسواس
شوک مغزی برای درمان افسردگی
به عنوان یکی از راههای درمانی در افسردگیهای حاد و شدید که به درمان دارویی مقاوم هستند، با استفاده از جریانهای الکتریکی کوتاه و کنترل شده، تشنج مغزی کوتاهی در فرد ایجاد میشود. این تشنج با تغییراتی که در عملکرد مغز ایجاد میکند به بهبود وضعیت افراد مبتلا به افسردگی کمک میکند. در واقع شوک درمانی نه به صورت مستقیم، بلکه برای درمان افسردگی به صورتی عمل میکند که به فرد اجازه میدهد بتواند به مرحلهای برسد که برای حل مشکل خود اقدام کند.
با این حال، استفاده از شوک مغزی به عنوان یک روش درمانی برای افسردگی، معمولاً در مواردی که به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهد و در موارد شدید و قابل توجیه تصمیم گرفته میشود.
بیشتر بدانید: بهترین روانشناس تهران برای درمان افسردگی
شوک مغزی چه عوارضی دارد؟
شرایط بیماران بعد از شوک الکتریکی به حالت طبیعی بازمیگردد. با این وجود، عوارض جانبی برای مدت کوتاهی ممکن است در فرد پدیدار شود. این عوارض میتوانند شامل موارد زیر باشد:
- احساس گیجی و سردرگمی که بعد از مدتی از بین میرود.
- احساس بدن درد و کوفتگی در موارد نادر که با تجویز دارو برطرف میشود.
- احساس فراموشی که به صورت کوتاه مدت بروز میکند و بعد از گذشت حداکثر چند روز از بین میرود.
- افزایش ضربان قلب و فشارخون در برخی موارد ممکن است پیش آید.
تفاوت شوک مغزی (ECT) با Brain Zap چیست؟
❓ سوالات متداول
خیر. شوک مغزی امروزی تحت بیهوشی کامل و نظارت پزشک انجام میشود و در صورت انتخاب صحیح بیمار، روشی ایمن محسوب میشود.
بیشتر برای افسردگی شدید مقاوم به درمان، وسواس فکری شدید، شیدایی حاد و برخی موارد اختلال دوقطبی کاربرد دارد.
خیر. فراموشی معمولاً موقتی است و طی چند روز تا چند هفته بهتدریج برطرف میشود.
معمولاً بین ۶ تا ۱۲ جلسه بسته به شدت بیماری و پاسخ بیمار به درمان تعیین میشود.
خیر. در بیشتر موارد، ECT بخشی از درمان است و پس از آن دارودرمانی برای پیشگیری از عود ادامه مییابد.
نتیجهگیری
شوک مغزی (ECT) روشی درمانی علمی، کنترلشده و مؤثر برای اختلالات روانی شدید و مقاوم به درمان است که برخلاف باورهای رایج، امروزه با بیهوشی کامل و تحت نظارت دقیق پزشکی انجام میشود. این روش بهویژه در افسردگیهای شدید، وسواس فکری مقاوم، شیدایی حاد و اختلال دوقطبی میتواند نقش نجاتبخش داشته باشد و در بسیاری از بیماران باعث بهبود سریع و چشمگیر علائم شود.
هرچند ECT درمان خط اول محسوب نمیشود، اما زمانی که دارودرمانی و رواندرمانی پاسخ مناسبی نداشته باشند، میتواند گزینهای ایمن و قابل اعتماد باشد. تصمیمگیری برای انجام شوک مغزی باید حتماً توسط روانپزشک و بر اساس شرایط فردی بیمار انجام شود تا بیشترین اثربخشی و کمترین عارضه حاصل گردد.
شما میتوانید برای داشتن تجربهی استفاده از بهروزترین درمانها از کلینیک آرام نوبت خود را رزرو کنید.