لکنت میتواند بر توانایی فرد برای برقراری ارتباط واضح و مؤثر تأثیر بگذارد، اما لکنت درمانی برای کودکان میتواند مشکلات را زودتر برطرف کند و به آنها کمک کند تا بر چالشها غلبه کنند. سه شکل رایج لکنت وجود دارد. اولین مورد تکرار بخشی از یک کلمه یا کل کلمه است. مورد دوم طولانی شدن یک صدای واحد است، برخی از کودکان تا زمانی که بتوانند کلمه بعدی را بیرون بیاورند، حرکات غیرعادی صورت یا بدن خود را در حین صحبت کردن، اضافه می کنند.
لکنت زبان در کودکان چیست؟
لکنت زبان از دوران کودکی شروع می شود و گاهی اوقات با گفتار درمانی قابل حل است، اما در برخی مواقع این مشکل مادام العمر است. کودکانی که لکنت دارند ممکن است از صحبت کردن در مقابل گروه های بزرگ یا خواندن با صدای بلند احساس خودآگاهی کنند زیرا مطمئن نیستند که دیگران چه واکنشی نشان خواهند داد. آنها ممکن است از داوطلب شدن یا شرکت در فعالیت های خاصی که باید در آنجا صحبت کنند، خودداری کنند. ممکن است متوجه شوید که فرزندتان بیشتر در خانه صحبت میکند زیرا در کنار خانواده احساس راحتی میکند، اما در مدرسه یا سایر مکانهای عمومی ساکتتر است.
چه چیزی باعث لکنت زبان می شود؟
هنوز چیزهای زیادی در مورد علت لکنت ناشناخته وجود دارد، اما متخصصان بر این امر توافق دارند
احتمالاً ناشی از ترکیبی از عوامل است.
- اول، اعتقاد بر این است که ژنتیک نقش مهمی دارد زیرا لکنت معمولا در خانواده ها دیده می شود. اکثر کودکانی که لکنت دارند یکی از اعضای خانواده خود را نیز دارند در کودکی دچار لکنت یا لکنت زبان می شود.
- دوم، اعتقاد بر این است که عوامل رشد یک عامل کمک کننده هستند. در دوران پیش دبستانی سالها، مهارتهای فیزیکی، شناختی، اجتماعی/عاطفی و گفتاری/زبانی کودک در حال رشد است.سرعت بسیار سریع این رشد سریع می تواند منجر به لکنت زبان در کودکان مستعد شود آی تی. به همین دلیل است که لکنت اغلب در سنین پیش دبستانی شروع می شود.
- سوم، عوامل محیطی می توانند تأثیرگذار باشند. چند نمونه از این عوامل عبارتند از نگرش ها و انتظارات والدین، محیط گفتار و زبان کودک و استرس زا
- وقایع زندگی. این بدان معنا نیست که والدین کار اشتباهی انجام می دهند. اغلب این چیزها نیست برای کودکی که لکنت ندارد مضر است، اما می تواند لکنت را در کودکی که تمایل دارد تشدید کند.
- لکنت زبان در نهایت ترس و اضطراب کودک از لکنت زبان می تواند باعث تداوم و حتی بدتر شدن آن شود.

عوامل خطر لکنت عبارتند از:
- سابقه خانوادگی لکنت زبان
- لکنت که شش ماه یا بیشتر ادامه دارد
- وجود سایر اختلالات گفتاری یا زبانی
- ترس یا نگرانی شدید کودک یا خانواده در مورد لکنت زبان
- اگر تشخیص اختلال روانی مشخص شود، میتوان یک برنامه درمانی برای درمان لکنت زبان کودک ایجاد کرد تا با نیازهای فردی کودک شما هماهنگ باشد
ارزیابی و تشخیص لکنت
اگر احساس می کنید که کودک شما ممکن است دچار مشکل لکنت شود، تشخیص زودهنگام و مداخله می تواند در دریافت درمان لازم و بهبود تسلط او مفید باشد. گاهی اوقات مشکلات برای گوش آموزش ندیده قابل توجه نیستند، اما یک آسیب شناس گفتار-زبان (SLP) می تواند آنها را تشخیص دهد.
دارای SLP هایی در کلینیک است که ممکن است چندین ارزیابی را برای تعیین تعداد و نوع اختلالات گفتاری کودک شما در موقعیت های مختلف انجام دهد. آنها همچنین ارزیابی خواهند کرد که چگونه کودک شما با لکنت خود کنار می آید و در صورت وقوع آن واکنش نشان می دهد. سایر آزمونها ممکن است میزان گفتار و مهارتهای زبانی را ارزیابی کنند. همه این عوامل در نظر گرفته میشوند، زیرا تعیین میکنند که آیا فرزند شما اختلال روانی دارد یا خیر و آیا احتمال دارد از آن خارج شود یا اینکه آیا این یک مشکل مداوم خواهد بود.
علائم هشدار لکنت زبان در کودکان
لکنت زبان در بسیاری از کودکان میتواند بخشی از روند طبیعی رشد گفتار باشد؛ بهویژه در سنین ۲ تا ۵ سالگی که کودک همزمان در حال یادگیری واژهها، ساخت جمله و بیان احساسات است. با این حال، در برخی موارد لکنت از حالت طبیعی خارج شده و نیاز به بررسی تخصصی و مداخله درمانی دارد. تشخیص بهموقع این تفاوت، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از ماندگار شدن لکنت دارد.
تفاوت لکنت طبیعی رشدی با لکنت اختلالی
لکنت رشدی معمولاً:
-
کوتاهمدت است و کمتر از ۶ ماه طول میکشد
-
بدون اضطراب یا اجتناب از صحبت رخ میدهد
-
با افزایش سن کودک بهتدریج کاهش مییابد
-
کودک نسبت به لکنت خود نگرانی خاصی ندارد
در مقابل، لکنت اختلالی معمولاً:
-
بیش از ۶ ماه ادامه پیدا میکند
-
با تنش، اضطراب یا حرکات اضافی صورت و بدن همراه است
-
کودک از صحبت کردن، پرسیدن سؤال یا حرف زدن در جمع اجتناب میکند
-
شدت لکنت بهمرور بیشتر میشود نه کمتر
علائم هشداردهندهای که نیاز به مراجعه به گفتاردرمانگر دارند
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، ارزیابی تخصصی توصیه میشود:
-
تداوم لکنت پس از ۵ سالگی
-
تشدید لکنت بهجای کاهش آن
-
وجود سابقه خانوادگی لکنت زبان
-
بروز ترس، خجالت یا اضطراب کودک هنگام صحبت کردن
-
همراهی لکنت با حرکات غیرارادی صورت، چشم یا بدن
-
تأثیر منفی لکنت بر ارتباط اجتماعی، مدرسه یا اعتمادبهنفس کودک
بیشتر بدانید: بهترین مرکز گفتار درمانی
نقش والدین در مدیریت و کاهش لکنت کودک
رفتار والدین تأثیر مستقیم و بسیار مهمی بر روند لکنت دارد. در بسیاری از موارد، اصلاح محیط گفتاری خانه میتواند به کاهش شدت لکنت کمک کند.
اقداماتی که والدین باید انجام دهند:
-
با حوصله به صحبت کودک گوش دهند و اجازه دهند جملهاش را کامل کند
-
سرعت گفتار خود را کاهش دهند تا الگوی گفتاری آرام ایجاد شود
-
تماس چشمی و توجه کامل هنگام صحبت کودک داشته باشند
-
فضای امن و بدون قضاوت برای حرف زدن کودک فراهم کنند
اقداماتی که والدین باید از آن پرهیز کنند:
-
قطع کردن صحبت کودک یا کامل کردن جملات او
-
گفتن جملاتی مانند «آروم حرف بزن»، «نفس بکش»، «دوباره بگو»
-
مقایسه کودک با دیگران
-
نشان دادن نگرانی یا اضطراب بیش از حد هنگام لکنت
نکته مهم
تشخیص زودهنگام لکنت اختلالی و شروع گفتاردرمانی لکنت در سنین پایین، شانس بهبود قابلتوجه و حتی رفع کامل مشکل را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. در صورت تردید، ارزیابی تخصصی همیشه انتخاب امنتری نسبت به صبر کردن است.
درمان قطعی لکنت زبان در کودکان
به طور کلی درمان و درمان لکنت بر رفتار و پاسخ های فیزیکی تمرکز دارد. ممکن است به کودکان یاد داده شود که آهسته تر صحبت کنند تا کنترل بیشتری داشته باشند. یادگیری آرام کردن و رهایی از تنش قبل از صحبت نیز می تواند موارد لکنت را کاهش دهد. کودک شما ممکن است تمرینات تنفسی انجام دهد تا به او کمک کند روان تر و روان تر صحبت کند. در ابتدای درمان، ممکن است صحبت کردن را با جملات کوتاهتر تمرین کنند و با پیشرفت، جملاتشان طولانیتر و پیچیدهتر میشود. آنها همچنین متوجه خواهند شد که می توانند سریعتر بدون لکنت زیاد صحبت کنند.
در حالی که هیچ “درمانی” فی نفسه برای لکنت وجود ندارد، کودکان می توانند راهبردهایی را برای بهبود تسلط و برقراری ارتباط موثرتر بیاموزند. وقتی آنها از محرک ها و موقعیت هایی که منجر به لکنت می شود آگاه باشند، می توانند آمادگی بیشتری برای مقابله با آنها داشته باشند.
اگر در مورد رشد گفتار فرزندتان و وقوع لکنت نگران هستید، زمانی که لکنت درمانی برای کودکان تشخیص داده شود، می تواند به آنها کمک کند تا بر اختلالات روانی مدیریت یا غلبه کنند و توانایی های ارتباطی خود را بهبود بخشند.
گفتاردرمانی یکی از روش های درمان لکنت زبان در کودکان می باشد. این کار توسط روانپزشک یا روان کاو حاضر در مرکز جامع پزشکی آرام انجام می شود.برای یافتن بهترین روانپزشک در تهران روی ادامه مطلب کلیک کنید.
فاکتورهای لازم یک گفتار درمان برای درمان پایدار فراتر از حد تصور است:
- آیا تکنیک های گفتاری درمان را خود آزموده و از قابل اجرا بودن آن ها اطمینان دارید؟
- آیا می تواند دغده های زندگی را پشت درب مطب یا کلینیک گفتار درمان از خود دورسازد؟
- آیا می تواند منافع درمان جو را به منافع خویش ترجیح دهد؟
- آیا می تواند با درمان جو همیشه صادق باشد و هرگز به او دروغ نگوید؟
اثرات لکنت زبان
کودکانی که لکنت زبان دارند بیشتر مورد تمسخر همسالان خود قرار می گیرند. کودکان بزرگتر و بزرگسالانی که لکنت دارند اغلب در دستیابی به پتانسیل تحصیلی یا شغلی خود شکست می خورند و ممکن است در موقعیت های اجتماعی اضطراب قابل توجهی را تجربه کنند.
❓ سوالات متداول
تعداد جلسات کاملاً فردی است. برخی کودکان پیشدبستانی با چند جلسه و اصلاح محیط گفتار در خانه بهبود مییابند، اما در بسیاری از موارد، درمان منظم (۱ تا ۲ جلسه در هفته) در ابتدای مسیر ضروری است.
درمان اغلب بهصورت بازیمحور انجام میشود. والدین یاد میگیرند سرعت گفتار را کاهش دهند، کودک را قطع نکنند و شرایطی فراهم کنند که گفتار روان بیشتر شود.
در برخی کودکان لکنت رشدی موقتی است، اما اگر بیش از ۶ ماه ادامه پیدا کند یا شدید شود، ارزیابی گفتاردرمانی ضروری است.
بله. فشار، اصلاح مداوم گفتار کودک یا نگرانی بیش از حد میتواند لکنت را تشدید کند. آرامش و حمایت والدین نقش مهمی در بهبود دارد.
هرچه درمان زودتر، بهویژه در سنین پیشدبستانی آغاز شود، شانس بهبود پایدار بیشتر خواهد بود.
نتیجه گیری
لکنت زبان در کودکان، اگرچه میتواند برای والدین نگرانکننده باشد، اما در بسیاری از موارد قابل مدیریت و درمان است؛ بهویژه زمانی که بهموقع شناسایی شود. تشخیص تفاوت میان لکنت رشدی و لکنت اختلالی، آگاهی از علائم هشداردهنده و اصلاح رفتارهای گفتاری در محیط خانواده، نقش تعیینکنندهای در آینده گفتاری کودک دارد.
نکته مهم این است که لکنت، نشانه ضعف یا ناتوانی کودک نیست و با برخورد درست، حمایت عاطفی والدین و مداخله تخصصی گفتاردرمانی، میتوان از ماندگار شدن آن جلوگیری کرد. هرچه درمان لکنت زبان در تهران زودتر آغاز شود، مسیر بهبود کوتاهتر و نتایج پایدارتر خواهد بود.
اگر احساس میکنید لکنت گفتار فرزندتان بر اعتمادبهنفس، ارتباط اجتماعی یا آرامش او تأثیر گذاشته است، بهترین تصمیم، ارزیابی تخصصی و شروع درمان در زمان مناسب است؛ اقدامی که میتواند آینده ارتباطی کودک شما را بهطور چشمگیری تغییر دهد.
