تفسیر اصطلاحات اکو قلب و خواندن گزارش اکوکاردیوگرافی

حتما شما هم با آزمایش اکوکاردیوگرافی یا همان اکو قلب آشنا هستید. آزمایش اکو کاردیو گرافی یا اکو قلب جزو اولین و ساده ترین آزمایشاتی است که به هنگام روبرو شدن با مشکلات قلبی پزشک معالجه برای تشخیص به آن نیاز خواهد داشت. در ادامه این مطلب به تفسیر اصطلاحات اکو قلب و خواندن گزارش اکوکاردیوگرافی میپردازیم.

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب چیست؟

بهتر است قبلا از پرداختن به تفسیر اصطلاحات اکو قلب و خواندن گزارش اکوکاردیوگرافی بدانید که اکوکاردیوگرافی به نوعی سونوگرافی از قلب است. در این آزمایش فیلم هایی در زمان ضربان قلب ضبط میشود که میتوان با آن عملکرد قلب را بررسی کرد.

این آزمایش برای چه کسانی انجام می‌شود؟

اکوکاردیوگرافی یکی از اولین و مهم‌ترین آزمایش‌هایی است که پزشک قلب برای بررسی وضعیت عملکرد قلب درخواست می‌کند. این تست معمولاً برای افرادی انجام می‌شود که دچار علائمی مثل تنگی نفس، درد یا فشار در قفسه سینه، تپش قلب، سرگیجه، ضعف و خستگی زودرس هستند یا پزشک در معاینه، صدای غیرطبیعی قلب (سوفل) شنیده است.

همچنین اکو قلب برای بیمارانی که فشار خون بالا، بیماری‌های دریچه‌ای قلب، سابقه سکته قلبی، نارسایی قلبی، نقص‌های مادرزادی قلب، یا مشکوک به بزرگی قلب هستند، یک ابزار تشخیصی اصلی محسوب می‌شود. در بعضی موارد، پزشک برای بررسی عوارض بیماری‌هایی مثل دیابت، بیماری‌های روماتیسمی، بیماری‌های ریوی یا مشکلات ریتم قلب هم از اکو استفاده می‌کند تا ببیند این بیماری‌ها تا چه حد روی ساختار و عملکرد قلب تأثیر گذاشته‌اند.

به‌طور خلاصه، هر زمان که لازم باشد اندازه حفره‌های قلب، قدرت پمپاژ، وضعیت دریچه‌ها، فشار شریان ریوی و سلامت دیواره‌های قلب بررسی شود، اکوکاردیوگرافی یکی از دقیق‌ترین و در عین حال ساده‌ترین روش‌های در دسترس است؛ به همین دلیل هم در چکاپ‌ های قلبی و هم در پیگیری درمان بیماران قلبی، نقش ثابت و پررنگی دارد.

در اکو قلب چه چیزی بررسی و کنترل میشود؟

با آزمایش اکو قلب به طور کلی اندازه قلب، توانایی پمپاژ آن، آسیب دیدگی عضلات آن بررسی میشود. با آزمایش اکو قلب پزشک میتواند به راحتی دریابد که آیا اندازه قلب بزرگ شده است یا خیر؟ در صورت بزرگ شدن یا تغییر ضخامت دیواره آن مشکلاتی همچون فشار خون و دیگر بیماری ها به وجود خواهد آمد. همچنین با بررسی قدرت پمپاژ پزشک به درصد خونی که در دیک دقیقه از یک بطن پر با هر ضربان پمپاژ میشود چقدر است. و مهمترین مورد که بررسی آسیب دیدگی قسمت های مختلف قلب است. با این آزمایش ساده بررسی میشود. و کمک بزرگی در جهت تشخیص درست به پزشک میشود. حال باید به  تفسیر اصطلاحات اکو قلب و آموزش خواندن گزارش اکوکاردیوگرافی بپردازید.

بهترین متخصص قلب کلینیک آرام

در کلینیک آرام خدمات تخصصی قلب و عروق توسط مجرب‌ترین پزشکان ارائه می‌شود. برای رزرو نوبت و دریافت مشاوره تخصصی، اطلاعات خود را در فرم زیر وارد نمایید.

برای دریافت نوبت فرم زیر را پر نمایید

خواندن گزارش اکو قلب یا اکوکاردیوگرافی

EF: کسری خروجی

اولین موردی که در گزارش با آن روبرو خواهید شد. احتمالا واژه مخفف شده Ejection Fraction به صورت (EF) است. این اندازه به شما نشان خواهد داد که قلب شما با هر بار پمپاژ با بهتری است بگوییم با هربار ضربان چه میزان حجم خونی را خارج میکند. این مقدار در گزارشات به صورت درصدی هستند که درصد نرمال حدود 65-55 درصد است. EF کمتر از 40 درصد نشان از پمپاژ نا متناسب قلب است.

LVEF : کسری خروجی از بطن چپ در گزارش اکو قلب

LVEF نیز مخفف واژه Left Ventricular Ejection Fraction است به معنی کسری خروجی از بطن چپ است. یعنی مقدار خون خروجی از بطن چپ قلب شما در هر بار ضربان که به طور معمول بالای 55 درصد است. و درصدهایی پایین تر از 55 درصد طبیعی نیست.

RVEF: کسر خروجی بطن راست

در ادامه خواندن گزارش اکو قلب شما واژه RVFE که مخفف Right Ventricular Ejection Fraction است. روبرو خواهید شد. که نشان دهنده میزان خون پمپ شده به سمت بطن راست و ریه ها برای تامین اکسیژن است. به طور کلی مهم ترین کسری که پزشکان در اکو قلب به آن دقت بسیاری دارند LVEF است.

MVP: افتادگی دریچه میترال

از دیگر مواردی که احتمال روبرو شدن با آن را در خواندن گزارش اکو قلب دارید واژه MVP مخفف Mitral Valve Prolapse است. در واقع به معنی افتادگی دریچه میترال است. که با برآمدگی یک یا هر دو لت دریچه میترال در دهلیز چپ در طول انقباضات قلب است.

MR: نارسایی دریچه میترال

و اما MR که مخفف واژه Mitral Regurgitation است. با سه حالت در گزارشات اکو قلب نارسایی دریچه میترال را نشان خواهد که به صورت (++++) خفیف و (+++) متوسط و (+) شدید نمایش داده میشود. که در برخی از گزارشات به صورت (Mild) خفیف و (Moderate) متوسط و (Severe) شدید نیز نشان داده میشود. این نارسایی مربوط به برگشت غیر عادی جریان خون از بطن چپ به دهلیز چپ است.

TR : نارسایی دریچه سه لختی

نارسایی دریچه سه لختی که با واژه TR که مخفف واژه Tricuspide Regurgitation در گزارش اکو قلب درج میشود. و نشان میدهد که دریچه بین بطن راست و دهلیز راست به درستی بسته نمیشود.

PR : نارسایی دریچه ریوی

یکی دیگر از واژه هایی که در گزارش اکو قلب ممکن است با آن روبرو شوید واژه PR مخفف واژه Pulmonary Regurgitation است. که بیانگرنوعی نارسایی دریچه ریوی است. در واقع در این نارسایی به معنای وارون شدن جریان خون به صورت غیرطبیعی از شریان ریوئی به بطن راست ریخته میشود.

AR: نارسایی دریچه آئورت

این نارسایی که در آزمایش اکو قلب نشان دهنده این است دریچه آئورت به خوبی بسته نمیشود و مقداری از خون در زمان استراحت از داخل سرخرگ آئورت به بطن چپ برمیگردد. با واژه AR مخف Aortic Regurgitation نشان داده میشود.

CAD: اختلال در شیران کرونری

اگر با واژه CAD که مخفف واژه Coronary Artery Disease می باشد. در آزمایش اکو قلب خود روبرو شدید باید بدانید که این واژه نشان دهنده بیماری عروق کرونری است. در  این بیماری پلاک در عروق شما تجمع میکند و خونی که غنی از اکسیژن است به قلب شما نخواهد رسید. متاسفانه باید بگوییک که پلاک با انسداد عروق میتواند منجر به حمله قلبی شود.

CHF: نارسایی احتقانی قلب

از دیگر نارسایی هایی که با آزمایش اکو قلب میتوان آن را تشخیص داد. نارسایی احتقانی قلب است. باید بدانید که در این نارسایی ماهیچه قلب توانایی که باید برای پمپاژ داشته باشد را ندارد و خون در این شرایط به عقب برمیگردد و متاسفانه سبب جمع شدن مایعات در ریه میشود. که در نتیجه آن شما تنگی نفس را احساس خواهید کرد. خوب است بدانید که CHF مخفف واژه Congestive Heart Failure است.

PAP: فشار شریان ریوی

 فشار شریان ریوی به طور معمول فشاری بسیار کمتر در حدود یک دهم فشارخون سیستمیک است که در داخل سرخرگ های ریه حرکت میکند. این فشار که با اکو قلب قابل اندازه گیری است را PAP مخفف pulmonary artery pressure می نامند. افزایش این فشار سبب تنگی نفس، بیماری قلبی و ریوی میشود.

LVH: هیپرتروفی عضله بطن چپ

اگر بخواهیم LVH را به سادگی بیان کنیم. میتوانیم بگوییم LVH به معنای بزرگ شدن بیش از حد عضله بطن چپ به دلیل فشار خون بیش از حد است. LVH که مخفف واژه Left Ventricular Hypertrophy میتواند برایتان تنگی نفس، درد در قفسه سینه در زمان فعالیت را با خود به همراه داشته باشد.

مسیر درمان برای هر اختلال در گزارش اکو قلب

بعد از اینکه اصطلاحات گزارش اکو را شناختید، مهم‌ترین سؤال این است که: اگر یکی از این موارد غیرطبیعی باشد، چه درمانی لازم است؟
در ادامه، به زبان ساده مسیر درمان رایج هر اختلال را مرور می‌کنیم.

۱) درمان EF پایین (اختلال پمپاژ قلب)

وقتی EF کمتر از ۴۰٪ باشد یعنی قلب توان کافی برای پمپاژ خون ندارد و باید تحت درمان قرار گیرد.
درمان‌ها معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• داروهای تقویت‌کننده پمپاژ مانند بتابلوکرها و مهارکننده‌های ACE
• کنترل فشار خون و قند خون
• مصرف منظم دیورتیک‌ها در صورت وجود ورم
• اصلاح سبک زندگی (ترک سیگار، کاهش نمک، کاهش وزن)

در موارد شدید: CRT یا ICD و در برخی بیماران جراحی
پیگیری با اکو دوره‌ای (هر ۳–۶ ماه) الزامی است.

۲) درمان MR (نارسایی دریچه میترال)

مسیر درمان بسته به شدت آن متفاوت است:

• Mild خفیف: معمولاً نیازی به درمان دارویی خاص نیست؛ فقط پیگیری منظم اکو
• Moderate متوسط: درمان دارویی در صورت علائم + پیگیری مرتب
• Severe شدید: ممکن است نیاز به ترمیم یا تعویض دریچه باشد

اگر نارسایی همراه با تنگی نفس یا کاهش EF باشد، درمان جدی‌تر می‌شود.

۳) درمان TR (نارسایی دریچه سه‌لتی)

بسیاری از موارد TR خفیف طبیعی است، اما اگر شدید باشد:

• بررسی علت زمینه‌ای مانند فشار خون ریوی
• دارو برای کاهش احتباس مایعات
• درمان بیماری‌ های ریوی هم‌ زمان
• در موارد شدید، ترمیم دریچه توسط متخصص قلب یا جراح قلب

۴) درمان AR (نارسایی دریچه آئورت)

این نارسایی اهمیت بیشتری دارد، چون روی بطن چپ فشار وارد می‌کند.

• خفیف: کنترل فشار خون + پیگیری منظم
• متوسط: مصرف دارو و بررسی اندازه آئورت
• شدید: اگر علائم وجود داشته باشد یا EF رو به کاهش باشد، جراحی تعویض دریچه توصیه می‌شود

۵) درمان PAP بالا (فشار شریان ریوی)

PAP بالا همیشه نشانه یک بیماری مهم است. مسیر درمان شامل:

• بررسی بیماری‌های ریوی
• کنترل فشار خون ریوی با داروهای اختصاصی
• درمان نارسایی قلب راست (در صورت وجود)
• کاهش نمک و مصرف داروهای ادرارآور
• ترک سیگار
• در موارد خاص، اکسیژن‌تراپی یا درمان‌های پیشرفته

پیگیری دوره‌ای اکو بسیار ضروری است.

۶) درمان PR (نارسایی دریچه ریوی)

بسته به علت و شدت:

• PR خفیف معمولاً درمان خاصی نمی‌خواهد
• در موارد متوسط یا شدید، بررسی دقیق ریه و فشار خون ریوی ضروری است
• اگر نارسایی همراه با بزرگ شدن بطن راست باشد، احتمال نیاز به جراحی وجود دارد

۷) درمان CAD (بیماری عروق کرونری)

اگر در گزارش اکو CAD ذکر شده باشد، معمولاً نیاز به بررسی کامل‌تر است:

• تست ورزش یا اسکن قلب
• مصرف آسپرین، استاتین‌ها و داروهای ضدآنژین
• اصلاح تغذیه و فعالیت
• در موارد تنگی شدید: آنژیوگرافی و احتمالاً استنت‌گذاری یا جراحی بای‌ پس

۸) درمان CHF (نارسایی احتقانی قلب)

نارسایی قلب یک بیماری مزمن است و درمان آن معمولاً طولانی‌مدت است:

• داروهای اصلی (بتابلوکر، ACEI/ARB/ARNI، دیورتیک‌ها، اسپیرونولاکتون)
• کاهش سدیم
• کنترل دقیق وزن
• ترک دخانیات
• پیگیری دقیق با متخصص
• در موارد شدید: دستگاه CRT، ICD یا درمان‌های پیشرفته‌تر

۹) درمان LVH (هیپرتروفی بطن چپ)

LVH معمولاً ناشی از فشار خون بالاست. درمان شامل:

• کنترل دقیق فشار خون
• مصرف داروهای مناسب مثل ARB یا ACEI
• کاهش وزن، کاهش نمک و فعالیت منظم
• بررسی دیواره قلب در فواصل مشخص

۱۰) درمان اختلالات سیستولیک و دیاستولیک (LVSD و LVDD)

• LVSD (اختلال عملکرد سیستولیک)
• داروهای افزایش‌دهنده عملکرد پمپاژ
• کاهش نمک
• کنترل فشار و قند خون
• پیگیری اکو
• LVDD (اختلال عملکرد دیاستولیک)
• درمان فشار خون
• درمان مشکلات دریچه‌ای
• کاهش وزن
• کنترل ضربان قلب
• اصلاح خواب و فعالیت

کلام آخر

در این مطلب تمام مواردی را که در گزارش اکو قلب خواهد آمد را در اختیارتان قرار دادیم تا بتوانید به راحتی به تفسیر و خواندن گزارش اکو قلب خود مسلط شوید. اما بدین معنی نخواهد بود که نیاز به مراجعه پزشک نخواهید داشت. حتما بعد از گرفتن گزارش اکو قلب به مرکز قلب و عروق خود مراجعه کنید تا بیماری قلبی شما به صورت درست و اصولی و دقیق بررسی  و کنترل شود.